Baarle

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken


Baarle
Plaats in België & Nederland
Vlag van Baarle
Vlag van Baarle
Wapenschild van Baarle
Wapenschild van Baarle
Basisgegevens
Motto Noch voer den Baerlicken Duvel nie!
Provincie Hertogdom Brabant
Land België & Nederland
Burgemeester Hertog-Burgemeester Jan LXII van Brabant
Oppervlakte 78 km² (totaal)
Inwoners 7800
Politiek Schildverheffing
Overige
Lokale hymne Den Baerlicken Duvel
Culinaire specialiteit Duvelkoek
Inwonersnaam Baard
Bijvoeglijk naamwoord Baarlijk
Portaal  Portaalicoon Plaats


Oh gij dierbaar, vruchtbaar Baarle!
Kend' eenieder u toch maar! Le-
muren, die zelfs zijn bekender,
en van rechten menig schender!

~ Aanhef van Drs. P's nog in de steigers staande "Ode aan Baarle".

Baarle is een schattig dorpje dat een indrukwekkende doch compacte metropool die schrijlings over en op de Belgisch-Nederlandse grens gelegen is. Het is autonoom, en tart elke vorm van of poging tot globalisering.

Baarle en Europa[bewerken]

Autonomie in Europa: in menig landsgedeelte wordt ervan gedroomd. De Baarden, zoals de inwoners van Baarle worden genoemd, dromen er niet van: zij hebben hun autonomie sinds mensenheugenis.

Hertog & Nassau[bewerken]

Ter herdenking van de achtereenvolgende honderdjarige, dertigjarige en twaalfjarige oorlogen (en mindere veldslagen) tussen het koninklijk huis van Nassau en de hertogen van Brabant, die altijd in Baarle werden uitgevochten, en altijd op gelijkspel uitliepen, wordt, sinds 5 oktober 1830, de metropool op even dagen "Baarle-Hertog", en op oneven dagen "Baarle-Nassau" genoemd, en dit in even jaren. In oneven jaren is de situatie omgekeerd. Deze regeling dient uitsluitend officiële doeleinden: in de dagelijkse omgang gebruiken de inwoners uitsluitend de benaming "Baarle".

Nederland & België[bewerken]

Tot 1830 behoorde Baarle nergens toe, omdat het permanent de twistappel was tussen het huis van Nassau en de Hertog van Brabant en omdat geen van beiden de overhand kon halen. De Baarden zelf wisten zich goed te verdedigen tegen beide en bleven dus autonoom. In 1830 werd de Nederlands-Belgische grens ter hoogte van Baarle gesplitst, omdat de grenstrekkers met hun potten gele verf warm onthaald werden, zodat ze verkozen een omtrekkende beweging te maken: de Nederlandse helft van de ploeg trok de lijn door aan Nederlandse kant, de Belgische aan Belgische kant en eenmaal Baarle voorbij verfden ze weer broederlijk samen. Beide landen zorgden er wel voor enige militaire troepen, die dan met een paar kanonnetjes de Baarden moesten in bedwang houden, maar in praktijk werd het hen niet lastig gemaakt. Deze taak werd na 1945 overgnomen door VN-Blauwhelmen, met dien verstande dat deze in Baarle gehuisvest zijn, in plaats van er rond. Wereldwijd lobbyen VN-soldaten om hun dienst in Baarle te mogen volbrengen, in plaats van in Afghanistan of Darfoer. Dit onder meer vanwege de uitstekende culinaire cultuur die zich door de eeuwen heen ontwikkeld heeft in het stadje, en het feit dat het risico voor het verliezen van ledematen in Baarle aanzienlijk lager ligt.

Provincie & Hertogdom[bewerken]

De centrumpaal van Baarle.

Baarle ligt niet in één der Nederlandse of Belgische provincies, maar vormt een provincie op zich, die de naam "Hertogdom Brabant" draagt. De Belgische dynastieke titel "Hertog van Brabant", gedragen door de kroonprins of kroonprinses, geeft recht op de ceremonieel heerschappij over deze provincie, maar in praktijk wordt deze uitgeoefend door de hertog-burgemeester en wordt het Belgisch koningshuis uitsluitend ter gelegenheid van carnaval uitgenodigd, een uitnodiging waarop het nog nooit is ingegaan. De hertog-burgemeester wordt van oudsher verkozen door zich door zijn getrouwen op een schild te laten verheffen. Een eventuele tegenkandidaat kan op dit moment een gevecht aangaan door zijn tegenstrever met strobalen te bekogelen, eveneens vanop een schild. Deze procedure is tegenwoordig even ceremonieel als de prinselijke heerschappij: de laatste keer dat er effectief strobalen aan te pas kwamen was in 738, en de tegenkandidaat maakte zich belachelijk door, uit evenwicht gebracht door het gewicht en de omvang van zijn eigen strobaal, van zijn schild te vallen. Het hertogdom meet in zijn geheel 78 km², waarvan 7,8 km² ingenomen door de metropool zelf: de rest bestaat uit akkergrond (waar onder andere het stro voor eventuele verkiezingsstrijden vandaan komt) en water.

Kruis & munt[bewerken]

BaarleEuroDaalder.GIF

Tot de invoering van de Euro in 2002 waren in Baarle, naast de Baarlijke Daalder, zowel de Nederlandse gulden als de Belgische frank in omloop. De Baarlijke Euro is een verzamelobject dat nooit in omloop is geraakt, evenals de Vaticaanse en die van San Marino, en het zijn vooral de Nederlandse, Belgische en Duitse versies die in Baarle gebruikt worden. De Baarlijke Euro wordt geslagen door de Baarlijke Munt, die de eeuwen voorheen de Baarlijke Daalder sloeg, onder leiding van de familie Centmaecker, muntslagers van vader op zoon. Het merkteken van deze familie is een achtarmig kruis (de combinatie van een Grieks kruis met een andreaskruis), en is te vinden op de rand van hun muntstukken, tenminste voor wie heel goede ogen heeft, of een vergrootglas.

Patrimonium[bewerken]

De voornaamste toeristische trekpleisters van Baarle: 1.Centraal Station, 2.Magische spiegel, 3.Centrumpaal, 4.Vuurtoren, 5.Basiliek, 6.Marktplein, 7.Hertogelijk Paleis, 8.Voetbalstadion.

Naast, of liever binnen de roemrijke verdedigingswallen, heeft Baarle heel wat toeristische troeven te bieden, die bovendien, mits in de juiste volgorde bezocht, de bezoeker een mooie reis door de tijd aanbieden. De Baarlijke Dienst voor Toerisme raadt aan om met de XIXde eeuw te beginnen, te eindigen in de tijd van de Romeinen, en dan een kop koffie te te gaan drinken met een Duvelkoek daarbij[1].

Centraal Station[bewerken]

Baarle Centraal, een fraai voorbeeld van neo-classicisme.

Het XIXde-eeuwse Centraal Station mag dan wel, door de asymmetrische groei van Baarle in de XXste eeuw, niet meer zo centraal liggen, het sluit door zijn neoclassicisme mooi aan bij het antieke voetbalstadion aan het einde van een chronologisch correct bezoek. Toeristen die per trein arriveren, krijgen bij aankomst dan ook meteen een stadsplannetje in de hand gestopt met een overzicht van de voornaamste bezienswaardigheden, en de aangeraden route. In de grote hal van het station bevindt zich ook een indrukwekkende reeks indrukwekkende maquettes, die de evolutie van Baarle door de eeuwen heen weergeven. De maquette van het hedendaagse Baarle geeft, door middel van geavanceerde hologramtechniek, zó precies de actuele toestand weer, dat men via 3D-projecties de voetgangers en voertuigen kan volgen die op dat moment door de straten van Baarle bewegen.

Magische spiegel[bewerken]

Kijk in de Baarlijke Spiegel, en aanschouw uw ware gelaat!

Elke stad die naam waardig herbergt een attractie met magisch karakter, genre geluksbrengend of toekomstvoorspellend monument. In Brussel wrijven de toeristen aan het beeld van Tserclaes tot er gaten in zitten, Baarle heeft zijn magische spiegel. Er hoeft niet aan gewreven te worden: wie ervoor gaat staan, met niemand anders binnen een straal van zeven meter, ziet zijn of haar ware gelaat.

Centrumpaal[bewerken]

Een fraai voorbeeld van de kortstondige lokale kunststroming die gedurende zeker vijf jaar (van 1734 tot 1739)[2] het doelwit was van de Baarlijke carnavalverenigingen, is het monument van metaal, glas en mozaïek dat het geografisch centrum van de metropool moest aangeven. Ook nu nog is aan het aanbod in de omringende souvenirwinkeltjes te merken dat het monument van in den beginnene als een fallussymbool werd beschouwd, en nog steeds komen vrouwen zich ertegenaan schuren in de hoop sneller zwanger te raken. De Centrumpaal is op z'n minst indrukwekkend te noemen, en werkt bevreemdend omdat het ding te groot is om als een gewoon stadsmonument, vergelijkbaar met een standbeeld, beschouwd te kunnen worden, en wegens de rondingen te onpraktisch om er woonruimtes of kantoren in onder te brengen. Helemaal onderin, op het gelijkvloers, is in principe wel plaats voor wat kraampjes, maar de huurprijzen liggen zo astronomisch hoog dat geen zelfstandige eraan wil.

Vuurtoren[bewerken]

De immer actieve, maar volgens vreemdelingen nutteloze Baarlijke vuurtoren.

Baarle is, althans zo beweren de Baarden, het enige voorbeeld van een stad die wél een vuurtoren, maar geen haven of andere zeerelatie heeft. Vreemdelingen willen wel eens de spot drijven met wat volgens hen een volkomen nutteloos bouwwerk is[3], maar volgens de Baarden symboliseert de toren Baarle als baken in de wereld. Het Romeins verleden zal in die visie wel meespelen, maar het is een feit dat elke Baard het een hoge eer acht om aan de beurt te zijn om de wacht op te trekken in de toren, die wel eens "het Baarlijke Belfort" wordt genoemd. Door vreemdelingen die het zouden verdienen om Baard te zijn, ware het niet dat ze elders wonen. De vuurtoren werd opgetrokken omstreeks 1580, maar precieze documenten ontbreken. Hij wordt in ieder geval voor het eerst (geringschattend) vermeld in 1608, in het reisverslag van een Amsterdammer, die zich had laten vertellen dat "dat dinck daer al secker XX jaeren stondt", en vond dat "het bouwen sulcker dinck baerlicke nonsens" was[4].

Basiliek[bewerken]

Interieur van de befaamde basiliek van Baarle.

Befaamd onder liefhebbers van religieuze architectuur is de basiliek van Baarle, en meer bepaald het interieur. Dit heeft ook te maken met het zonderlinge feit dat dit gebouw geen exterieur heeft, omdat de basiliek geheel ondergronds is. Het toegangsgebouwtje bovengronds is in architecturaal noch in esthetisch opzicht van enig belang, en bevat enkel de machinerie van de liftinstallatie, en een kantoortje. De basiliek dateert uit 1507, toen de Baarden het definitief beu waren om bij elke oorlog de hoge gebouwen van hun metropool in puin te zien geschoten worden: eerst met katapulten, dan met kanonnen... Ze groeven een enorm gat in de grond, en bouwden daarin wat toen nog gewoon hun kerk was, maar later, omwille van de voorbeeldige geloofshouding der Baarden[5], tot kathedraal en nog later tot basiliek zou gepromoveerd worden. Het vloerniveau van de basiliek bevindt zich op een diepte van 110 meter, en de ruimte is, afhankelijk van waar gemeten wordt, tussen de 24 en de 26 meter hoog. Gewijd aan Sinte Basilica, patrones der basilieken, na gewijd geweest te zijn aan Sinte Catedra, patrones der kathedralen, en Sinte Kerkyra, patrones der kerken, die beiden nog een kapel hebben behouden in het gebouw.

Marktplein[bewerken]

Het in 1488 aangelegde met zuilengalerijen omgeven marktplein inspireerde de iets recentere Spaanse plazas, wat in 1986 aanleiding was tot het voorstel, ter gelegenheid van de toetreding van Spanje tot de Europese Unie, om het plein te herdopen tot "Spanjeplein". Een grote meerderheid van Baarden bleek echter tegen de nieuwe naam te zijn, en de al bestelde kopie van het Don-Quichottebeeld dat de Plaza de España in Madrid siert, werd verkocht aan de stad Brussel, die een pas aangelegd plein wél "Spanjeplein" had genoemd, en het beeld best kon gebruiken.

Hertogelijk Paleis[bewerken]

De huidige hertog-burgemeester van Baarle, Hertog Jan LXII van Brabant, zit de gemeenteraad voor.

Gebouwd in 1322 op de grondvesten van het voormalige hoofdkwartier van het Romeinse XXIIIste tot en met het XXIXste legioen (Baarle was toen al een metropool), herbergt het Hertogelijk Paleis de hertog-burgemeester, zijn gezin, zijn familie, de familie van zijn familie, hun personeel, en de Dienst voor Toerisme. Het paleis is een zeldzaam overgebleven voorbeeld van burgerlijke gotische architectuur, en trekt dan ook veel toeristen aan. Ondanks de aanwezigheid van een indrukwekkende hofhouding (plus de Dienst Toerisme), blijven er nog ruim voldoende ongebruikte vertrekken over om interessante rondleidingen te organiseren, en aldus een extra cent in het hertogelijk laatje te brengen.

Voetbalstadion[bewerken]

Het voetbalstadion werd gebouwd omstreeks 105 na C., onder de heerschappij van keizer Trajanus en de kundige leiding van Eustachius Vitruvius, kleinzoon van de beroemde architectuurprofessor. Vaak het mikpunt van de spot van de omliggende dorpen en steden, omdat de grootte buiten verhouding zou zijn, en meer zou getuigen van grootheidswaanzin dan van sportief en of commercieel inzicht, heeft dit Baarlijke juweel toch maar netjes de tand des tijds doorstaan. Al zo'n tweeduizend jaar worden de uitslagen van de eerste-klassewedstrijden in het marmer van de buitenmuren gebeiteld, en wie de integrale lectuur ervan in zijn bezoek wil opnemen, dient toch een kleine twee uur ervoor vrij te maken. Geen enkele Baarlijke gids zal nalaten trots te wijzen op de uitslag, in 1254, van de match Baarle-Utrecht, waarbij Baarle, met maar negen spelers op het veld, de veel sterker geachte tegenstander afdroogde met 3-0. De match wordt ook als aanleiding gezien tot de al lang sluimerende oorlog tussen het Hertogdom Brabant en het Sticht Utrecht, die binnen het jaar uitbrak en als "voetbaloorlog" de geschiedenis inging.

Hymne[bewerken]

De Baarlijke hymne is getiteld "Den Baerlicken Duvel", en stamt al uit 1622. Omdat ze in die moderne XXste eeuw stilaan te oubollig werd gevonden, kreeg Drs. P in 1955 de opdracht om een nieuwe hymne te bedenken. Die heeft als werktitel "Ode aan Baarle" gekregen, maar vordert slechts moeizaam. Het al voltooide gedeelte wordt, om de Baarden ermee vertrouwd te maken, dagelijks gezongen vanop het balkon van het Hertogelijk Paleis, en dan bruusk afgebroken (ook de eventueel aanwezige begeleiding) na het woord waar Drs. P op dat ogenblik geraakt is. Bezoekers vinden dat het klinkt alsof de zanger plots een pijl door de nek krijgt, en zo ontstaan dan allerhande legendes. De huidige staat van de nieuwe hymne:

Oh gij sober, vruchtbaar Baarle!
Kend' eenieder u toch maar! Le-
muren, die zelfs zijn bekender,
en van rechten menig schender!

Oh gij jeugdig, stokoud Baarle!
Wie rondom kijkt zij 't al naar Le-
vant of westwaarts moet beamen:
't overtreft al waar zij kwamen.

Oh gij klein, groothartig Baarle!
Niemand twijfelt, dat is waar: (...)



Icons-flag-vl.png Vlaamse en Waalse steden, stadstaten en feodale graafschappen RdWallonieDrap.JPG
Vlaanderen
Aalst - Aarschot - Antwerpen - Baarle - Boom (niet plant) - Brugge - Brussel - Dendermonde - Diest - Duffel - Geel - Genk - Geraardsbergen - Henk - Gent - Hasselt - Ieper - Kortrijk
Lebbeke - Leuven - Lier - Bier - Maastricht - Mechelen - Oostende - Oudenaarde - Scherpenheuvel - Sint-Niklaas - Sint-Truiden - Tongeren - Turnhout - Veurne - Westende - Wortel - Zevekote
Wallonië
Ath - Arlon - Bastogne - Bouillon - Brussel - Charleroi - Dinant - Huy - La Louvière - Liège - Moeskroen - Mons - Namur - Spa - Tournai - Verviers - Wavre - Waterloo


Potatohead aqua.png
Aan de schandpaal genageld!
Vastgenagelde versie:
10 februari 2014
Dit artikel is een verschrikking! Daarom is het vastgenageld aan de schandpaal zodat iedereen er rotte groenten tegenaan kan gooien.


Notenbalk[bewerken]

  1. De Vlaamse brouwerij Moortgat probeert al decennia lang om haar beroemdste bier, de "Duvel", te laten promoveren tot de officiële Baarlijke drank, maar het onstuitbare Baarlijke onafhankelijkheidsgevoel heeft hier altijd een stokje voor gestoken.
  2. De tijd om het ding te bouwen en tot de constatatie te komen dat deze stroming liefst niet werd voortgezet.
  3. En waarschijnlijk ook peperduur, een eigenschap die onlosmakelijk verbonden is met nutteloze bouwwerken.
  4. Eminente filologen leiden uit deze uitdrukking af dat de uitdrukking "baarlijke nonsens" niet alleen met Baarle (en zijn eigenaardigheden) verband houdt, maar dat het woord "baarlijke" in deze context eigenlijk met een hoofdletter zou moeten geschreven worden.
  5. Jaloerse niet-Baarden noemden de vervaarlijke wapens die later sterk met de Spaanse Furie, en met het Vaticaan zouden geassocieerd worden, spottend "hellebaarden".