Dammen (spel)

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken
Dit is een
Afbeelding pieperzegel.png
PIEPER

Dammen is een spel waarbij twee spelers allebei een bord voor hun hoofd hebben. Dat bord is verdeeld in honderd vakjes in rijen van 10 bij 10 die afwisselend blank wit en zwart getint zijn. Iedere speler manipuleert 20 ronde schijven, waarbij de ene speler de blanke witte en de andere de zwarte getinte mag bepotelen.

Oorsprong[bewerken]

Hoewel er veel theorieën zijn over de oorsprong van het edele damspel, kletsen degenen die het zeggen te weten een eind in de rondte. De meest gerespecteerde geschiedkundige beweert dat het oudste damspel bestaat uit een bord van honderd ruiten met kegels als schijven. Nu weet ieder kind dat kegels geen schijven zijn en de natuurkundige onmogelijkheid om twee kegels op elkaar te leggen bewijst, dat dit naar het rijk der fabelen verwezen kan worden. Nu beroemen zich vele landen op de uitvinding van het spel, zoals de Britten, de Fransen en de Polen, maar deze claims zijn ongegrond. Het spel heet immers Dammen en geen tsjekkers, zjeudedaam of draft, laat staan hoe de Polen het noemen. Aangezien dammen gewoon een Nederlands woord is is het duidelijk dat het een oerHollands spel is. Daarbij dient aangetekend, dat de Friezen het spel hebben overgenomen, maar de regels niet snappen, zodat men het niet in hun hoofden kan krijgen dat je bij het dammen niet horizontaal en vertikaal mag slaan.

Het spel[bewerken]

Het doel van het spel is om niet met een schijf op een van de witte vakjes te komen.

Alleen op de zwarte vakjes mogen damschijven staan. Dit is geen discriminatie aangezien wit niet gediscrimineerd kan worden wegens de gepriviligieerde positie, voortkomend uit koloniale schofterijen. De spelers mogen om de beurt 1 steen 1 vakje schuin vooruit verplaatsen, als daar teminste niet al een andere steen ligt. Als die andere steen een eigen steen is, dan kan de zet niet, aangezien men niet met de ene steen een andere mag wegduwen. Ook een steen van de tegenstander mag niet weggeduwd worden. Damschijven zijn geen stuwdammen.

Als het een speler lukt om een van zijn stenen op een leeg zwart vlak te krijgen, kan het zijn dat er in een vak vlak schuin voor die steen een steen van de tegenstander ligt. Dit leidt meestal tot grote verwarring. Men moet dan eerst bepalen of er op het vakje achter die steen een tweede steen ligt. Is dat niet het geval dan moet de ene steen over de andere heen springen waarbij op magische wijze de steen van de tegenstander van het bord verdwijnt. Ligt er voor de springende steen weer een zogenaamde "ongedekte" steen, dan mag de ene speler in dezelfde beurt weer over die steen springen en die steen weghalen. Dit "spel" gaat door tot een tegenstander geen stenen meer heeft om te spelen. Tegen die tijd heeft de "winnende" speler ook een stuk minder stenen dan waar hij of zij mee begon, daarom kan men stellen dat dammen een spel is dat alleen maar verliezers kent en dammers per definitie losers zijn. De schade die dit aan de maatschappij toebrengt is helaas nog nooit goed in kaart gebracht.

De Dam[bewerken]

Damschijven mogen alleen vooruit bewegen, behalve bij het "slaan" van een ander stuk, maar als het een schijfje na een lange, uitputtende tocht, waarbij hij vele gevaren heeft moeten overwinnen en ontberingen heeft moeten ondergaan, lukt om de overkant te bereiken wordt hij beloond doordat hij een ander schijfje op zich gelegd mag laten worden krijgen. Met zijn tweeën heten ze nu "Dam" en mag deze "dam" opeens wel achteruit en zelfs meerdere vakken tegelijk overspannen, tot groot sacherijn van de gewone schijfjes, die in een keurslijf van restricties zitten. De dammen worden dan ook zeer gehaat, maar dat zal ze worst wezen. Ze kunnen immers alle kanten op. Voor de andere schijfjes zijn er maar twee mogelijkheden: aanpassen en meedoen of wegwezen.

Er gaan stemmen in de wetenschappelijke wereld op, dat het woord "dammen" afgeleid is van de benaming "dam" voor deze opeengestapelde damschijven, maar de algemene consensus is, dat dit etymologisch een te vergezochte relatie is.


Het bord[bewerken]

Dammen is een zogenaamd bordspel. Een spel met een bord. Daarom kan een damspel zonder bord niet daadwerkelijk een bordspel genoemd worden maar is het een zinloze verzameling van verschillend gekleurde schijven, net zo zinvol als een in stukken gezaagde bezemsteel.

Formaat[bewerken]

De ouders van deze kinderen hebben niet goed nagedacht toen ze dit damspel kochten. Hoewel de kinderen nu nog vrolijk bezig zijn, zullen ze sip kijken als het gaat regenen. En dat terwijl Dammen juist gespeeld wordt als het regent. Let ook op de damschijf links, derde van onder: Zonder verstandig ouderlijk toezich kunnen er situaties als deze ontstaan, waarbij damschijven niet precies binnen een zwart vakje worden geplaatst. Dit is een recept voor wanorde en trauma

Niet ieder vierkant bord met 100 vakjes die afwisselend gekleurd zijn is geschikt als dambord. Zo mag het niet te klein zijn. Het spreekt vanzelf dat een bord, kleiner dan een vierkante centimeter nauwelijks nog te zien is, laat staan te bepotelen. Daartegenover mag het bord niet te groot zijn. Het moet minstens door een deur heen kunnen om binnenshuis te kunnen dammen en voor het buitendammen mag het bord niet zo groot zijn dat het meer dan een dagmars kost om de andere zijde te bereiken. Ook moet men er rekening mee houden dat de te verplaatsen damschijven nog hanteerbaar moeten zijn. Er zijn wel experimenten uitgevoerd met machineschaak, gespeeld met kranen van de voormalige Nederlandse Dok en Scheepsbouw Maatschappij, maar deze manier van dammen kon niet veel enthousiasme onder de bevolking opbrengen.

Materiaal[bewerken]

Niet alle materialen zijn geschikt voor damborden. Vast staat dat deze basismaterialen niet vloeibaar mogen zijn bij kamertemperatuur. Verder verdient het aanbeveling dat de gebruikte materialen niet giftig, irriterend of radioactief zijn. Ook versieringen als scherpgepunte uitsteeksels met weerhaken zijn niet toegestaan of wenselijk. Maar bovenal verdient het aanbeveling dat het bord plat is en niet bobbelig of vol met scheuren. Het dient ook bestand te zijn tegen "harde zetten". Harde zetten zijn zetten die erg slecht zijn, maar dienen om de tegenstander in een stuip te laten schieten waardoor hij zijn verstand verliest.

Damschijven[bewerken]

Damschijven zijn rond en plat, daarom heten het ook damschijven en geen damblokken of damkogels. Om het gewone volk tegemoet te komen is het echter ook toegestaan om damschijven "damstenen" te noemen in het dagelijks spraakgebruik, als men maar in het achterhoofd houdt, dat damstenen altijd damschijven blijven en dus rond en plat zijn. Niet van een vreemde vorm zoals stenen kunnen hebben.

formaat[bewerken]

Net als damborden dienen damschijven aan een aantal strenge voorwaarden te voldoen qua grootte en materiaal. Boven alles moet een damschijf een zodanig formaat hebben, dat het binnen een zwart vakje past. Dit stelt hoge eisen aan de makers van damschijven en deze dienen over een zogenoemd timmermansoog en een vaste hand te beschikken.

Ook voor de benedenmaten geldt een limiet. Net als bij het bord is het duidelijk dat een minuscuul damschijfje op een enorm bord het overzicht niet ten goede komt. Daarom is de precieze grootte van de damschijf een kwestie van smaak, esthetiek en de heersende trend in de dammode, maar vooral een kwestie van "speelt het lekker". Verder is het een algemeen geaccepteerd gegeven, dat alle schijfjes even groot moeten zijn anders krijg je daar weer gezeur over.

Materiaal[bewerken]

Aangezien damschijven in tegenstelling tot het bord opgetild en verplaatst moeten worden, worden er eisen gesteld aan hun gewicht en is er veel onderzoek gedaan naar verschillende materialen. Zo bleken loden stenen tot duim- en wijsvingerblessures te leiden, de zogenoemde 'damvinger' of 'damduim' (zie tennisarm). Schijven van piepschuim en bubbeltjesplastic werden echter weer door iedere ademtocht weggeblazen, dus vond men na eeuwenlang zoeken in hout de beste oplossing. Hierdoor worden officiële damtoernooien in woestijngebieden wel wat bemoeilijkt, maar, zo oordeelde een commissie in 1963: "dit weegt niet op tegen de voordelen van een hanteerbare, speelbare en niet als dodelijk projectiel te gebruiken spelinstrumentarium".

Het damspel in de toegepaste kunst[bewerken]

Uit het verleden zijn schitterend uitgevoerde damstenen bekend. Op de platte zijden van de schijven zijn bij de duurste sets met groot vakmanschap concentrische ringen aangebracht. Soms één of twee aan iedere kant, maar bij de werkelijk magnifieke sets soms wel tot 5 of 6 concentrische ringen. Deze schijven zijn een lust voor het oog en een genot om mee te spelen. Hierbij dient opgemerkt te worden dat er damschijven in omloop zijn met kroontjes op één of beide zijden. Deze schijven werden ontworpen om de titel "koningsspel" van het Schaken teniet te doen. Dit verschijnsel zorgt voor grote onrust in het dam- en schaakwezen en op deze toevloed van monarchistisch imperialistische damschijven is nog geen passend antwoord gevonden.

Populariteit[bewerken]

Iedereen heeft wel eens gedamd in zijn of haar leven. Dat is helemaal niet erg. Mensen maken wel meer fouten. Aangezien de regels door iedereen gesnapt kunnen worden (behalve door de Friezen dan), heeft ieder gezin dat voorbereid is op het ergste wel een of meerdere damspellen in huis. Want wat men ook van het damspel moge zeggen, als men echt echt echt van pure verveling dreigt met het hoofd tegen de muur te gaan bonken, dan is er altijd nog het damspel om de crisis mee door te komen. Na 2 spelletjes is men dan genezen van de depressie en ziet men in, dat alles in het leven beter is dan dit nog een keer door te moeten maken. Hieruit kan men afleiden, dat in tijden van maatschappelijke crisis de populariteit toeneemt. Onderzoek heeft uitgewezen dat er vrijwel alleen gedamd wordt als het regent of als de stroom uitvalt.

Varianten van het damspel[bewerken]

Drinkdammen is een van de weinige door de KNDB goedgekeurde varianten van het damspel

Op vele manieren heeft men het damspel proberen te imiteren. Zo zijn er pogingen gedaan om de kleuren van de velden op het bord en de damschijven te veranderen in rood, blauw en, god beware me, zelfs groen en paars. Het spreekt vanzelf dat deze verstoringen van de damtraditie gelukkig nooit een grote aanhang hebben gevonden en de huidige spellen die nog niet in de Grote Zuivering van 1931 zijn vernietigd worden zorgvuldig verborgen gehouden uit angst voor sociale uitsluiting. Andere charlatans hebben vreemde regels bedacht die de grondvesten van het damspel aantastten, zoals de Friezen, die zoals gezegd geen idee hebben van het diagonaalslagprivilege. Ook zijn er in alle tijden mensen die beweren, dat honderd velden gewoon te veel is voor een mens om te overzien en die manhaftige pogingen doen om het dambord te vervangen door een bord van 64 velden. Ook dat wordt natuurlijk door de echte dammer met hoongelach begroet. Een uitzondering wordt hierbij echter gemaakt voor het

  • "drinkdammen". Bij deze goedgekeurde damvariant zijn de schijven vervangen door gevulde borrelglazen. De bedoeling is, dat de inhoud van de geslagen "stenen" meteen door de slaander achterover geslagen wordt. Dit kan bij een meerslag hilarische taferelen opleveren en het komt niet zelden voor dat een speler na zo'n meerslag alsnog de partij verliest doordat hij geen idee meer heeft wat hij aan het doen was. Om deze reden bestaat een drinkdambord ook maar uit 64 velden. Met honderd velden zou geen enkele partij op een ordelijke manier uitgespeeld kunnen worden.

Opvoedkundige waarde van het damspel[bewerken]

Dammen is uitstekend geschikt om kinderen gehoorzaamheid en discipline te leren, zodat ze opgroeien tot verantwoordelijke mensen die doen wat ze gezegd wordt, zoals het hoort. Kinderen dienen te leren wat "moeten" en "mogen" betekent. Spelers moeten zetten en moeten slaan. Ze moeten een schijf die de overkant bereikt tot dam promoveren. Men mag bijvoorbeeld niet zeggen: "ik hoef geen dam, laat het maar een gewone schijf blijven." Verder leert men met dammen dat de menselijke speelruimte beperkt is. Iedere schijf heeft namelijk maar de keuze uit 2 zetten. Zo is het dammen een spiegel van de vrijheden die de democratische rechtsstaat ons biedt.

Trivia[bewerken]

  • In 2007 werd dammen uitgeroepen tot het domste spel aller tijden, op Boter-Melk-Kaas (1e plaats) en Kamertje Verhuren (2e plaats) na. Voor de geïnteresseerden, nummer 4 en 5 waren respectievelijk "Liegen" en "Galgje"). "Vier-Op-Een-Rij" werd gediskwalificeerd vanwege het gevaar van genoemd spel voor de geestelijke gezondheid.
  • Dammen was het favoriete spel van Karl Marx en Friedrich Engels. Er was geen klassenonderscheid tussen de schijven, zoals bij het walgelijke bourgeois-schaakspel wel het geval is. Dat neemt niet weg dat het gewoon ordinaire racisten waren.

Zie ook:[bewerken]


Bobsleebeer.jpg
Nutteloze verspillingen van energie en tijd

Atletiek · Badminton · Basketbal · Biatlon · Boksen · Bowlen · Bridge · Bukkake · Cricket · Curling · Dammen · Darts · Discussie · Fierljeppen · Formule 1
Golf · Heuvelspotten · Hockey · Hoken · Honkbal · IJshockey · In Die Kar · Jeu de boules · Judo · Karate · Karten · King of the Hill · Klootschieten
Koorddansen · Korfbal · Lopen · Mandjebal · Marathon · Midgetgolf · NASCAR · Niezen · Onderwaterdammen · Paalzitten · Pingpong · Rollatorwerpen
Rugby · Schaatsen · Schaken · Skiën · Snelwandelen · Snooker · Strijken · Struukduken · Tennis · Trefbal · Turnen · Veldrijden · Voetbal · Volleybal
Vrije val · Waterglijbaanbobslee · Waterpolo (met haaien) · Waterskiën · Wielrennen · Wikiworstelen · Winkelwagenracen · Worteltrekken · Zeilen · Zwemmen

Olympische Spelen (van Mongolië) · Paralympische Spelen · Winterspelen


Afbeelding pieperzegel.png
Gloria in exelsis Sophia!
Ingelijste versie:
1 mei 2018
Dit sublieme artikel is de glorieuze overwinnaar van een Pieper en geldt daarmee als voorbeeld voor eenieder die perfectie nastreeft! Het artikel is daarom ingelijst op de Hoofdpagina en in de Lijst der Giganten.