Ezel

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken
Ezel
Zijn oren
Zijn oren
Taxonomische indeling
Rijk Dieren
Stam Wervelbezittenden
Klasse Derde (houten banken)
Orde Onevenpotigen
Familie Manègevolk
Geslacht Sleephoevigen
Algemene informatie
Voedsel Ezelsvoer
Maximale leeftijd 39 à 42
Familie van Paard, zebra, eenhoorn
Geschikt als huisdier Tuurlijk
Specifieke gedragseigenschappen Ezelachtig
Leefgebied Echt overal
Intelligentie Indrukwekkend, maar houdt zich van de domme
Natuurlijke vijanden Mensen die "ezel" genoemd worden
Wordt gebruikt voor verkoop Niks, verhuurd als vervoermiddel
Uiterlijke kenmerken
Kleur Van bleekgrijs over bruingrauw tot zwartachtig
Huidbedekking Groezelige vacht
Aantal poten 5 (4 + 1 reservepoot)
Waarin het leeft Overal behalve onder water
Speciale kenmerken Koppigheid
Socialitieit Als het hem zint
Aaibaar Zolang je niet achter het achtereind gaat staan...
Portaal  Portaalicoon Biologie


'k Walg van oogrijm, maar vriend ezel
is en blijft mijn trouwste gezel.

~ Drs. P over zijn favoriete huisdier.

De ezel is na de slang en de kat de meest besproken en beschreven bewoner van uit het dierenrijk. Zijn spreekwoordelijke koppigheid en even spreekwoordelijke als geveinsde domheid hebben daartoe het meest bijgedragen.

Psychologie[bewerken]

De ezel is een der weinige dieren die bekender is omwille van zijn denkwereld, of toch dat deel dat hij aan de buitenwereld prijsgeeft, dan omwille van zijn fysiek voorkomen. Vaak wordt een ezel op zicht niet meteen herkend, tot één van zijn meest typerende karaktertrekken tevoorschijn komt, en iedereen spontaan "Ezel!" roept.

Koppigheid[bewerken]

De show van de Sint dient om u af te leiden van het feit dat hij en zijn paard ezel niet ingekleurd zijn.

Ezels zijn koppig, en niet zo'n beetje: de ezel is de definitie zelve van het begrip koppigheid. "Indien het begrip niet had bestaan, dan had het speciaal voor de ezel uitgevonden moeten worden", zou u dan zeggen, of op z'n minst denken. Maar de ezel is één der langst bestaande zoogdiersoorten, langer dan de mens, of toch dan diens taal. Het woord "koppigheid" is dus wel degelijk speciaal ontwikkeld om de meest opvallende eigenschap van de ezel mee aan te duiden. Vooraanstaande filologen zijn van mening dat de oorspronkelijke benaming voor de ezel het woord "koppig" was, maar dat waarschijnlijk ergens in de tweede helft van de VIIde eeuw vóór C. een zekere "Ezechiël", roepnaam "Ezel", nóg koppiger was dan de toen al spreekwoordelijke ezel, en dat zijn naam in de plaats kwam. De koppigheid maakt deel uit van de strategie die hem toelaat om zijn hoge intelligentie te verbergen. Een typisch geval van ezelachtige koppigheid, is het paard van Sinterklaas. Dat is eigenlijk een ezel, die ervan overtuigd is dat hij een paard is. Eender wie die hem wijst op zijn ezeldom, kan fluiten naar zijn cadeautje.

Steenezel[bewerken]

Een steenezel is een ezel die zich, in tegenstelling tot het spreekwoordelijk specimen, wél twee keer aan dezelfde steen stoot. Zuiver een manifestatie van doorgedreven koppigheid, natuurlijk, maar dit gedrag zaait wel verwarring bij eenvoudige geesten, die zich afvragen of het niet beter is om zich driemaal aan dezelfde steen te stoten, om niet voor een ezel, en nog minder voor een steenezel door te gaan. Tenslotte laat het spreekwoord uitschijnen dat vergeleken worden met een ezel niet erg lovend is, maar "steenezel" genoemd worden al evenmin. Veel zogenaamde zelfmoorden zijn aan deze verwarring te wijten, want in verhouding tot de ezel heeft de gemiddelde mens weinig fysiek incasseringsvermogen[1].

Intelligentie[bewerken]

Waartoe het verbergen van begaafdheid leiden kan...

Ezelexperts houden koppig vol dat de ezel een bijzonder intelligent dier is, minstens zo verstandig als de dolfijn, de inktvis, en de mens bij elkaar, maar zijn verstandelijke mogelijkheden verborgen houdt om niet ingeschakeld te worden in de verderfelijke plannetjes van de mensheid (en later te moeten opdraaien voor al wat fout loopt). Om dit grote verstand te camoufleren, houdt hij koppig zowel zijn vocaal kunnen als zijn woordenschat beperkt tot één uitroep bestaande uit twee lettergrepen bestaande uit elk één klinker:

 
 
I-A
 

 

—Een ezel over eender welk onderwerp.


Ook hieraan kan een tot dan toe onopgemerkt aanwezige ezel herkend worden, behalve door iemand die minstens 100% doof is. De ezel heeft immers ferm ontwikkelde stembanden, die in de loop der tijden speciaal geëvolueerd zijn om dit geluid te perfectioneren, en het geluidsvolume op te drijven. De hier besproken uitroep is ook mede verantwoordelijk voor de mythe als zou een ezel niet alleen koppig, maar ook dom zijn.

Anatomie[bewerken]

U dacht toch écht niet dat we hier de reservepoot van de ezel gingen tonen? Neenee, een gewoon geval van bijvoet is dit.

De lichaamsbouw van een ezel lijkt erg goed op die van een paard, en in de veronderstelling dat op een enkele Eskimo na iedereen weet hoe een paard eruit ziet, volgt hieronder een selectie van lichaamsdelen waarin de ezel afwijkt van een paard (de stembanden kwamen al eerder aan bod).

Poten[bewerken]

De ezel is, behalve de duizendpoot, het enige dier dat over reserveledematen beschikt, in zijn geval een vijfde poot[2]. De plaatsing van deze vijfde poot, die overigens iets kleiner is dan de andere poten, tussen de achterpoten, ter hoogte van de liezen, heeft menig oppervlakkig waarnemer doen veronderstellen dat mannelijke ezels bijzonder zwaar geschapen zijn, en deze mythe blijkt onuitroeibaar te zijn. Échte wetenschappers weten echter hoe het schapt zit, en delen het dier dan ook in bij de onevenpotigen, een bijzonder kleine orde waartoe verder voornamelijk weekdiern behoren, met hun ene voet. Evenpotigen lijdend aan bijvoet worden echter niet tot de onevenpotigen gerekend, omdat het tenslotte om een afwijking gaat. Honderpoten, duizendpoten en miljoenpoten zijn, hun wiskundig precieze en duidelijk even naam ten spijt, twijfelgevallen, omdat nog niemand echt hun poten geteld heeft, en het er bijvoorbeeld 103, 999 of 1.000.346 kunnen zijn.

Oren[bewerken]

Wanneer een ezel het tijdelijke met het eeuwige wisselt, dan wordt hij verwerkt tot lijm, op één lichaamsdeel na, of liever twee: de oren. Deze worden, samen met een stukje van de hoofdhuid, gereinigd en van een elastiekje voorzien, zodat ze als muts kunnen gebruikt worden: de gevreesde "ezelsmuts" of "ezelsoren" die stoute, onoplettende of anderszins onhandelbare scholieren opgezet krijgen wanneer ze bij wijze van straf in één der hoeken van het klaslokaal moeten gaan staan. De term "ezelsoren" werd tot kort vóór het einde der XXste eeuw ook nog gebruikt voor een primitieve manier om een passage in een boek te markeren, door de bovenbuitenhoek van de betreffende pagina kunstig om te vormen tot een artistieke weergave van een ezelsoor. De hoek van een papieren blad is daartoe echter niet het meest geschikte medium, zodat de term spoedig synoniem werd voor een door onachtzaamheid omgeplooide willekeurige hoek van eender welk document, en bij uitbreiding voor culturele sloddervosserij in 't algemeen.

Muil[bewerken]

Een ezel in dialoog met zijn schaduw.

Een zo oude en zo vroeg gedomesticeerde diersoort heeft uiteraard aanleiding gegeven en verleid tot kruisingen allerhande. Opmerkelijk daarbij is dat de meest populaire enkel aan hun muil van elkaar en van de gewone ezel te onderscheiden zijn, en daarom respectievelijk "muilezel", "muildier", "muilband" en "muilpeer" genoemd worden. Even op een rijtje:

  • de muilezel heeft constant een sympathieke accordeonglimlach op zijn muil;
  • het muildier loopt er even constant bij alsof hij pas bijzonder slecht nieuws heeft ontvangen;
  • de muilband heeft van bij de geboorte een reeks verkleuringen op zijn muil die al aangeven waar later de leidsels zullen liggen;
  • de muilpeer heeft, u raadt het al, een eerder peervormige muil.

Zeeëzel[bewerken]

Een veelbesproken variant is de zeeëzel, volgens adepten een spectaculaire kruising tussen een zeeëgel en een zeepaardje. Diezelfde adepten kunnen echter het bestaan van hun troetelkind enkel aantonen door middel van schimmige foto's, die de scepticus onmiddellijk doen denken aan gelijkaardige foto's van het monster van Loch Ness. Voorzichtigheid is dus geboden bij het hanteren van deze informatie. Vooral argeloze jongeren durven dergelijke data wel eens in een opstelletje zetten, en zijn dan bitterlijk ontgoocheld wanneer ze de evaluatie door de leerkracht onder ogen krijgen, om nog maar te zwijgen van het uitjouwend gedrag der medeleerlingen.

Ezelsbrug[bewerken]

De Ezelsbrug van Kazarma, ca. 1500 vóór C., langs de weg van Tiryns naar Epidavros (Griekenland).

Wél perfect bruikbaar in schoolse context is de de beroemde Ezelsbrug van Kazarma" in Griekenland. Deze dankt zijn naam aan een bijzondere magische eigenschap: wanneer iemand moeite heeft om iets te onthouden, volstaat het dat de persoon in kwestie op de rug van een ezel deze brug oversteekt, om dan een eenvoudig middeltje ingefluisterd te krijgen om het gewenste te kunnen onthouden. Deze magie heeft wel een beperking: het influisteren gebeurt uitsluitend in het Myceens, een Oudgrieks dialect dat dezer dagen nog zelden gesproken wordt. Maar voor wie deze taal machtig is, werkt de Ezelsbrug perfect.

Schildersezel[bewerken]

In de Late Middeleeuwen kwam onder kunstenaars, en vooral de schilders, de mode in zwang om te gaan toeren, bij voorkeur in Italië[3]. Om niet afhankelijk te zijn van het grillig functionerend openbaar vervoer enerzijds, en omdat ze geen privévoertuig konden betalen anderzijds, deden ze dat per ezel. Omdat het, zoals gezegd, voornamelijk de schilders waren die zo rondtrokken, en dezen een voorkeur hadden voor een bepaald type ezel dat, hoe toevallig, nog geen naam had, werden deze ezels "schildersezels" genoemd. Deze dieren waren nóg veelzijdiger dan de klassieke ezels: wanneer een schilder onderweg een leuk landschapje zag, kon hij zijn paneel of doek aan de ezel bevestigen, erbij gaan zitten, en erop los beginnen schilderen. Dit scheelde artistiek gezien een hoop tegenover het maken van een later uit te werken vlugge (en weinig accurate) potloodschets. Geen wonder dat in de XVde en XVIde eeuw de schilderkunst met sprongen vooruitging. Heden ten dage is transport doorheen Europa zo comfortabel en betaalbaar geworden, dat deze ezelsoort nog uitsluitend de functie van "doekhouder" heeft.


Notenbalk[bewerken]

  1. De ezel moet het daarentegen op dat gebied afleggen tegen de kat met haar 7 à 9 levens.
  2. Het "schaap met vijf poten" is een mythisch dier, dat hier dus niet meetelt.
  3. De Italiaanse artiesten konden dat niet, dus zij trokken naar plaatsen als Charleroi en Beringen.