Filips de Schurk

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken
De griezelige verschijning van Filips de Schurk.
Hij was niet goed.
~ Kapitein Overduidelijk over Filips de Schurk
Mijn grote voorbeeld.
~ Filips II van het Schijnheilige Spaanse Rijk over Filips de Schurk

Filips de Schurk was vanaf het jaar des Heeres 1419 tot zijn dood in het jaar des Heeres 1467 hertog van Bourgondië, dit betekent dat hij heerste over een gebied dat heden ten dage Nederland, Vlaanderen (inclusief Frans-Vlaanderen), Luxemburg, het Koninkrijk Wallonië en de Benelux omvat. Filips dankt zijn bijnaam de Schurk aan het feit dat hij door historici haast unaniem gezien wordt als een van de slechtste heersers die de Nederlanden ooit gehad hebben. In tegenstelling tot zijn vader, Jan zonder Moed, was Filips geen amicale lafaard maar een valse heer die moedwillig verdeeldheid en conflict in zijn hertogdom zaaide. Gewoon omdat het kon. Filips was een notoir uitzuiger en vond het nodig om in steden door zijn hele hertogdom idiote belastingen in te voeren om versieringen van zijn hof mee te bekostigen. Dat Filips de Schurk nooit door een menigte boze onderdanen is gelyncht mag een van de grote mysteries van de Nederlandse geschiedenis heten. De verklaring hiervoor zal hoogstwaarschijnlijk samenhangen met de wrede praktijken van het door Filips geleide Orde van het Gulden Vlies.

Hertogelijk Wangedrag[bewerken]

Filips de Schurk gaf niets om de Nederlanden. Boven alles voelde hij zich een Bourgondiër, met de streek Bourgondië had hij dan ook het beste voor. Het zou zelfs terecht zijn om te stellen dat Filips waarschijnlijk beter de Goede genoemd zou kunnen worden als hij al zijn heerlijkheden zo goed had bestuurd als het Bourgondisch kernland. Filips verbleef het liefst in Dijon en liet zijn smoel alleen in de Nederlanden zien als het echt niet anders kon. Het gebied dat Filips doorgaans aanduidde met de term le Pays Bas was voor hem vooral een laboratorium voor enkele moreel volstrekt onverantwoorde volkenkundige en economische experimenten.

Heekse en Kabeljauwse twisten[bewerken]

Het ging er in Holland zeer gewelddadig aan toe tijdens de Heekse en Kabeljauwse twisten.
Dus jullie denken dat het er heftig aan toe gaat in de Golf van Aden? Jullie hebben de Heekse en Kabeljauwse twisten duidelijk nooit meegemaakt!
~ De Vliegende Hollander over Heekse en Kabeljauwse twisten

Een voorbeeld van zo'n experiment was het invoeren van een strafbelasting op vis om te testen of dit de visvangst zou verhogen. Filips II voerde dit experiment in Holland omdat het geen gebrek aan vissers had en op dat moment nog het lullige kleine broertje van Vlaanderen was naar wie toch geen haan kraaide. De soorten vis die het meest gevangen werden door de Hollanders waren heek en kabeljauw. Beide vissoorten waren ongeveer even populair. Filips besloot zijn experiment tot deze twee vissoorten te beperken en formuleerde een belastingplan dat neerkwam op het volgende: Vanaf het begin van het visseizoen in het jaar des Heeres 1425 zijn alle Hollandse vissers die heek of kabeljauw vangen verplicht om mee te doen aan een wedstrijd om belastingvoordeel. Alle vaste lasten van de vissers die het soort vis vangen dat aan het eind van dit jaar minder gevangen zal blijken gaan met 10% omhoog. De officiële motivatie voor deze maatregel was dat Filips de Schurk de visopbrengst wilde verhogen, maar het ligt voor de hand dat hij eigenlijk vooral een spectaculair conflict hoopte te ontketenen. Wie deze laatste doelstelling als maatstaf neemt kan zeker zeggen dat deze maatregel een succes was. De Hollandse kabeljauwvissers haalden namelijk alle middelen uit de kast om onder deze belasting uit te komen. Dit deden zij vooral door hun op heek vissende collega's het werk onmogelijk te maken. Vissers brachten elkaars schepen tot zinken, eenmaal gevangen vis werd vergiftigd en hele havens werden vernield om het de concurrerende partij zo moeilijk mogelijk te maken om hun vis aan land te krijgen. Deze uitbarstingen van oncollegiaal gedrag worden de Heekse en Kabeljauwse twisten genoemd en leidden tot de slechtste vangst in de geschiedenis van Holland. De heken wonnen uiteindelijk, maar omdat ook zij door al het geweld nauwelijks vis hadden gevangen stortten ook hun visbedrijven helemaal in. De heekvangst en de kabeljauwvangst hebben zich nooit hersteld van de wonden die zij aan het dramatische visjaar des Heeres 1425 overhielden. Sindsdien vangt men in Holland vooral haring en paling.

Filips de Schurk bekommerde zich niet om dit leed. Hij had vanuit Dijon genoten van de livestream van Hollanders die elkaar afmaakten. Het gebrek aan visbelasting dat hij inde deerde hem niet. Hij had genoeg andere gebieden om uit te knijpen. Bijvoorbeeld de grensstreek van Gelre en het Oversticht, waar de steden Deventer en Zutphen te vinden waren.

Het lot van Deventer en Zutphen[bewerken]

Woedende Zutphenaren jagen hun vijanden in Deventer over de kling.

De inwoners van Deventer en Zutphen hadden het al zolang de twee steden bestonden goed met elkaar kunnen vinden. Toen Filips de Schurk een plichtmatig bezoek aan deze steden bracht viel de heersende gemoedelijkheid hem op. De zieke geest van Filips de Schurk zette deze constatering al gauw om in een brandende wil om de twee steden tegen elkaar op te zetten. De hertog haastte zich naar zijn bureau om een wet te ontwerpen die de warme band tussen Deventer en Zutphen voor eens en altijd zou vernietigen. De wet die Flips uitvaardigde luidde als volgt: Vanaf 1 januari in het jaar des Heeres veertien honderd zoveel is het voor inwoners van Deventer geen strafbaar feit meer om diefstal te plegen in Zutphen. Daartegenover staat dat Zutphenaren niet gestraft zullen worden voor het roven van goederen uit Deventer.

De Zutphenaren waren de eersten die van deze wet gebruik maakten door enkele koeien van de vruchtbare weiden rond Deventer te jatten. De landbouwer die deze koeien bezat klaagde de dieven aan en vond de wet van Filips niet van toepassing omdat de koeien niet binnen de stadsmuren van Deventer aan het grazen waren. De zaak werd geseponeerd door Filips die duidelijk maakte dat de wet niet alleen binnen de stadsmuren van Deventer en Zutphen van kracht was, maar ook in de omliggende gronden. De Deventenaren vonden dat het tijd werd voor een antwoord en ontvoerden het eerste schoolmeisje dat zich buiten de poorten van Zutphen waagde. De Deventenaren realiseerden zich niet dat zij de dochter van het hoofd van de Zutphense schutterij hadden ontvoerd. De opperschutter was een beheerst man en vond het niet verstandig om Deventer meteen aan te vallen. In plaats daarvan probeerde hij zijn dochter terug te krijgen door in de rechtbank te bepleiten dat ontvoering helemaal geen diefstal is. De hertog was echter van mening dat mensenroof wel degelijk roof was en de ontvoerders van de schuttersdochter dus geen misdaad gepleegd hadden. Na deze uitspraak ontwierp de Zutphense schutterij een plan om hun verloren dochter weer terug te krijgen. Op wat een stille nacht had moeten worden vielen de schutters van Zutphen Deventer aan en namen zij de schuttersdochter weer mee terug naar Zutphen. En meer dan dat alleen! Er werden dusdanig veel goederen geroofd dat men gerust kan spreken van een plundering van Deventer. De Deventenaren vonden dat het tijd was voor wraak en namen deze door de stoffelijke overschotten van enkele van hun aan ernstige ziektes overleden stadgenoten over de stadsmuren van Zutphen te katapulteren. Een van deze stoffelijke overschotten belandde in een waterput, dit had de uitbraak van een teringepidimie tot gevolg. Ontelbare hoeveelheden Zutphenaren stierven aan de keelziekte. Nu waren het de Zutphenaren die wraak wilden nemen. Alle inwoners van Zutphen die gezond genoeg waren om een wapen te dragen trokken naar Deventer om de stad tot de laatste mug uit te moorden. De Deventenaren wisten dit leger te verslaan, maar raakten door het contact met de Zutphenaren ook besmet door de tering. Zo veranderden twee gemoedelijke en elkaar respecterende Hanzesteden door een enkele door Filips de Schurk uitgevaardigde wet in verziekte hoopjes puin en haat.

De orde van het Gulden Vlies[bewerken]

De orde van het Gulden vlies in haar volle glorie.

De tragische gebeurtenissen in Holland en rond de IJssel zijn slechts voorbeelden van het soort incidenten dat Filips de Schurk van Rijsel tot Drenthe willens en wetens veroorzaakte. Gent was een van de steden die lang gespaard bleef. De oplettende Gentenaren hadden door waar de hertog mee bezig was en vonden het tijd om hem af te zetten. In het jaar des Heeres 1453 stelden de schepenen van Gent daarom een document op dat zij de Akte van Verlatinghe noemden. In de Akte van Verlatinghe werden de Nederlanden onafhankelijk verklaard van het hertogdom Bourgondië en werd er tegen Filips de Schurk de stroomstoel geëist als straf voor zijn wanbeleid. Dit pikante document werd door de Gentenaren naar alle grote steden van de Nederlanden (die nog niet in puin lagen) verstuurd.

Deze Gentse opstandelingen waren dapper, maar ook dom. Zij hielden er namelijk geen rekening mee dat de posterijen in de Nederlanden onder hertogelijk gezag stonden. Alle brieven werden door handlangers van Filips de Schurk gelezen, in de hoop een smoesje voor het trappen van drama te vinden. Deze handlangers vormden samen de Orde van het Gulden Vlies . De leden van de Orde van het Gulden vlies konden hun geluk niet op toen zij de brieven van de Gentse oproerkraaiers lazen. Zij vroegen de hertog om toestemming om de opstandelingen in de kerker te smijten en lekker lang te martelen. Filips vond het een prachtidee, maar wilde de opstand liever eerst even de kans geven om meer aanhangers te verwerven, zodat er op ten duur nog veel meer mensen gestraft konden worden. Zo gezegd, zo gedaan. De orde van het Gulden Vlies liet de brieven aankomen op hun bestemmingen, en hielden de ontvangers van de brieven nauwlettend in de gaten. Toen het moment waarop de opstandelingen gingen vergaderen eenmaal was aangebroken sloeg de orde van het Gulden Vlies toe, alle ontvangers van Gentse brieven en hun sympathisanten werden opgepakt. Niet lang daarna kwamen er uit alle windstreken karren vol gevangen naar Gent. Zij werden aan brandende kruizen genageld en met de orde van het Gulden Vlies voorop door de straten van de Oost-Vlaamse hoofdstad geparadeerd. Alsof dit nog niet traumatisch genoeg was stortte Filips de Schurk een pakket aan lastenverhogingen uit over Gent, waardoor de stad dusdanig verpauperde dat het begon te lijken op een vijftiende-eeuwse tegenhanger van het hedendaagse Charleroi. Het harde beleid van de orde van het Gulden Vlies was een van de belangrijkste inspiratiebronnen voor het latere optreden van de Hertog van Alva en zijn bloedraad. De Gentse opstandelingen vormden op hun beurt weer een groot voorbeeld voor de uitvoerders van de Vlaamse Reconquista, die zich met enig gevoel voor historische ironie precies zo uitdosten als de orde van het Gulden Vlies.

Door deze meedogenloze actie van de orde van het Gulden Vlies durfde niemand in de Nederlanden meer iets te ondernemen tegen de misdadige Filips, die zijn terreurbeleid met veel plezier voortzette tot zijn dood. De opvolger van Filips de Schurk, Karel de Lieve, bleek niet zo'n krachtig figuur te zijn en was ook een stuk minder wreed. Karel voerde in tegenstelling tot zijn vader juist een toegeeflijk beleid in de Nederlanden. De inwoners van Bourgondië en het Franche-Comté pikten dit niet en scheidden zich van het hertogdom af. Door deze curieuze gang van zagen maakte Bourgondië tegen de tijd dat het werd doorgegeven aan Maria I der Nederlanden dus geen onderdeel meer uit van het hertogdom Bourgondië.

Zie Ook[bewerken]

Potatohead aqua.png
Aan de schandpaal genageld!
Vastgenagelde versie:
13 januari 2013
Dit artikel is een verschrikking! Daarom is het vastgenageld aan de schandpaal zodat iedereen er rotte groenten tegenaan kan gooien.


Gezichtshaar voor den Triomf.jpg "Hoezee, dit is een Middeleeuw!"

Altria Pendragon - Astrologie - Augustijnen - Jheronimus Bosch - Carnaval - Clovis - Complot - Draken - Jan van Eyck - El Cid - Filips de Schurk - Filips de Viezerik - Kaas - Karel de Grote - Kasteel - Lennart Lammers I - Merlijn - Mohammed - Monarchen uit de Monarchenfamilie der Hamburgers die niet belangrijk genoeg zijn om een eigen artikel te hebben - Salische Wet - Sint Bonifacius - Sint gekkigheid - Sint Kerk - Sint Maarten (heilige) - Sint Trappe - Sir Lancelot - Snorri Sturluson - Tempeliers - Thomas van Aquino - Tijl Uilenspiegel