Hoe:Versta je poëzie?

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken
Gorillatrans.gif Hoe? 
Dit artikel maakt deel uit van Oncyclopedia's Hoe?-reeks.

Bekijk meer Hoe?s

Een serieuze dichter plant zijn pen in het ware leven.

Ter gelegenheid van de 15de uitreiking van de prestigieuze Callebaut-Verkadepoëzieprijs[1] vonden wij van Oncyclopedia het moment gekomen om de nieuwsgierige lezer uit te legen hoe hij of zij er kan in slagen om poëzie te verstaan. Voor een cursus Rijmen, zie deze pagina.

Poëtische semantiek[bewerken]

De argeloze lezer wijt het niet verstaan van de onverstaanbare taal van een dichter vaak aan eigen onkunde, en meent dat het dááraan ligt dat de in losjes gerangschikte regels gebundelde gedachten op wartaal lijken. In negen op tien gevallen is het ook wartaal, laat daarover geen twijfel bestaan.

Ritmische wartaal[bewerken]

Het gemakkelijkst te verteren is de ritmische wartaal, omdat het opdreunen van zulke verzen in het allerbeste geval nog het effect van een mantra kan teweegbrengen. De boodschap is daarbij van ondergeschikt belang. Sterker nog: als het ritmisch schema enigszins steekhoudend is, kan er nog een eenvoudig melodietje ondergeschoven worden, en kan iemand er zijn of haar land mee gaan belachelijk maken verdedigen tijdens Eurosong.

Cadens-wartaal[bewerken]

Hier vindt alleen de dapperste lezer enige versmaat terug, mits het einde van elke zin te interpreteren als een langgerekte cadens, vrij van alle maat of ritme, om dan te vervolgen met een nieuw ritme. Weinig dansbaar, maar dat was meestal ook niet de bedoeling van de poëet.

Zuivere wartaal[bewerken]

Wie in gedichten van dit kaliber enig systeem of enige inhoud vindt, is zelf rijp voor:

  • het dichterschap
  • een discrete inrichting
  • incineratie


en moet tegen zichzelf beschermd worden. Immers, het zijn deze lezers die monsterachtige leningen aangaan om alle dichtbundels die zij aanschaffen te kunnen betalen. De uitgeverijen zijn gekant tegen deze bescherming, en het is duidelijk waaróm.

Poëtische bladspiegel[bewerken]

Typische poëzie-lay-out op de linkerpagina, en even typische woordje-uitleg-lay-out op de rechterpagina.

Een gedicht heeft ruimte nodig: in tegenstelling tot échte literatuur moet het kunnen ademen. Daarom worden gedichten vaak zeer kort gehouden: rondom een serieus gedicht hoort een massa leeg papier, en hoe langer het gedicht (en vooral: de regels van het gedicht), hoe groter en duurder het boek moet worden.

Kernachtig dichten[bewerken]

Geen wonder dat het volgende gedicht van de in hoogculturele kringen populaire poëet Parker Waterman zeer snel een uitgever vond:

Aaah!
Ik!


Dit gedicht veroorzaakte zulke deining in de literaire wereld, dat er volumineuze boeken werden volgeschreven met interpretaties en duidingen ervan. Ook die uitgevers waren zeer tevreden, want poëzie verkoopt niet altijd gemakkelijk, behalve aan de iets eerder beschreven liefhebbers van zuivere wartaal. De meest recente uitgave werd verzorgd door Alex Fijnoort, voor uitgeverij Den Dampenden Darm te Zevergem. In deze uitgave werden gedichten en interpretaties gecombineerd: links het gedicht, rechts de uitleg. Het eerder vermelde gedicht was oorspronkelijk voorzien van een titel, maar omdat Fijnoort vond dat het toevoegen van "Ode aan de toekomstige winnaars van de Callebaut-Verkadeprijs" het poëem in ademnood zou brengen, werd voor de gehele bunndel afgezien van titels.

Wit en wit[bewerken]

Het doorsnee poëtisch gedwrocht ademt het gemakkelijkst in een witte omgeving. Er is echter wit en wit. Een dichter die gebukt gaat onder een desastreus[2] liefdesleven zal bijvoorbeeld de voorkeur geven aan gebroken wit, terwijl een gewezen junkie de voorkeur zal geven aan witter dan wit. Het is niet verwonderlijk dat deze laatste vaak sponsors vindt onder fabrikanten van waspoeder.

Poëtische evolutie[bewerken]

Evoluerende dichter denkt na over zijn carrière.

Wie na het verwerken van de bovenstaande informatie nog altijd worstelt met het begrijpen van een gedicht, raden wij aan om van een dichter, een willekeurige dichter, gewoon het verzameld werk te kopen. Ten eerste is de boekhandelaar eindelijk van zijn oudste winkeldochter verlost, ten tweede krijgt de lezer inzicht in de evolutie die de dichter heeft doorgemaakt. Met een beetje geluk heeft diezelfde boekhandelaar nog een biografie van de dichter achter de hand, en kan de poëzieliefhebber de getormenteerde dichter op de voet volgen.

Rijpheid door leeftijd[bewerken]

Niets lijkt zo op het parcours van een dichter, als... het parcours van een andere dichter.

  1. Zij beginnen jong, onstuimig, en onbegrepen;
  2. Zij halen met gemak de middelbare leeftijd, worden knorrig, en blijven onbegrepen;
  3. Zij bereiken tegen hun zin de pensioengerechtigde leeftijd, geven gelaten toe dat het allemaal de moeite niet loonde, en krijgen door onvermoeide lobbying van een handvol fans[3] een prijs uitgereikt.

Rijpheid door dosering[bewerken]

Wanneer een gedichtenbundel niet goed verkocht raakt, kan de uitgever een nieuw bundel samenstellen met een mengsel van eerder gepubliceerde en nieuwe gedichten. Deze handelswijze kan hernomen worden ad infinitum, totdat de juiste dosering gevonden is, en er óf een sympathiserende vakjury, óf een betalend publiek gevonden wordt. Deze evolutie geeft eveneens inzicht in het œuvre van een poëet, maar op een minder overzichtelijke manier. De bundelverzamelende lezer krijgt op de duur zelfs de indruk dat hij in het ootje genomen wordt. Deze zoekende lezer is echter, in uitgeversogen, in de minderheid, en telt dus niet mee.

Voordracht[bewerken]

Een poëet geeft zich bloot.

Het kan zijn dat zelfs na het doorlopen van al de voorgaande stadia de poëzieliefhebber er nog steeds geen biet van snapt, ja zelfs een grondige afkeer van de dichtkunst begint te krijgen. Maar een cultuurliefhebber met zulk een uithoudingsvermogen laten wij niet in de kou staan. Er is nog een paarderemedie: de voordracht.

Eigen voordracht[bewerken]

Het verdient aanbeveling om poëzie luidop te lezen, met willekeurige, doch zeer grote wisselingen in stemdynamiek. Fluisteren, brullen, zoetgevooisd lispelen: het moet allemaal in één gedicht, zelfs al heeft het maar twee lettergrepen. Er is veel kans dat de lezer-voordrager op die manier een reconstructie beleeft van wat de schepper voelde toen hij het gevaldicht schreef: grote zielspijnen en levensmoeheid.

Professionele lezing[bewerken]

Wanneer een geschoold voordrachtskunstenaar zich met een gedicht gaat bezighouden, wil het wel eens een totaal andere kant opgaan dan dewelke de dichter bedoeld, of de nietsvermoedende lezer vermoed had. Deze artiesten zijn immers niet altijd wars van enige eigenwaan, en laten in hun interpretaties graag iets van zichzelf doorschemeren. Zij leggen er iets in. Het is niet altijd duidelijk wat dat "iets" te maken heeft met het gedicht, maar daar is het nu eenmaal kunst voor. De écht creatieve voordrager schrikt evenmin terug van wat aanpassingen, wanneer hij vindt dat het werkje beter bekt met extra lettergrepen en toegevoegde regels.

De dichter brengt zijn verzen[bewerken]

Het ultieme middel is de auteursversie: de dichter verwaardigt zich om zijn inspirerende omgeving een moment te verlaten, en begeeft zich onder het gewone volk. Niet dat hij binnen handbereik komt van deze proleten: een podium in de polyvalente zaal van een cultureel centrum zorgt voor een zekere afstand. Daar mompelt de creator zijn verzen (of haar verzen: laten wij vooral het iets minder belichte fenomeen dichteres niet veregeten), en de onverstaanbaarheid van het merendeel vergroot het gevoel van ongrijpbaar mysterie[4].

Conclusie[bewerken]

Indien de dappere meerwaardezoeker na al deze ingrepen nog altijd geen voeling krijgt met de poëzie, dan is hij reddeloos verloren, althans voor de dichtkunst. Toevlucht zal dan genomen moeten worden tot spannende romans, krantenartikelen en Oncyclopedia-artikelen.

O ja: het neerpennen van diepe gedachten in een poëzie-album kan ook een bron van troost zijn, al is deze bezigheid vooral populair bij meisjes van zes tot twaalf jaar.

MuisTuba.JPG
Podiumkunsten, al dan niet in open lucht, boven of onder water

Ballet · Cabaret · Goochelen · Gospel · Mime · Muziek · Opera · Toneel · Voordracht · Zeep

Notenbalk[bewerken]

  1. Deze prijs, bestaande uit één (1) ton chocolade, des dichters brandstof, wordt soms in het voorjaar, soms in het najaar, nooit in de zomer, laat staan in de winter uitgereikt.
  2. Weer een moeilijk woord. Gelukkig beschikt het moderne Internet over tal van woordenboeken en oncyclopedies.
  3. Soms meer dan een handvol: het is wel eens gebeurd dat op Laaglands grondgebied een poëziepublieksprijs werd toegekend op basis van niet minder dan 200 (tweehonderd!) digitale stemuitbrengingen. Aha!
  4. Of zoals een groot dichter het ooit treffend verwoordde: "Even had ik de illusie dat ik iets breder ging, dat ik ontsnapte aan dat intimistische jargon dat ik in zoveel bundels gehanteerd heb, dat eeuwige "ikken" en "jijen", en dat ik door dat woord "wij" te gebruiken iets, wat ik noem, breder kon worden dan m'n schouders."