Rotonde

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken
RotondeL.GIF
Een rotonde is rond.
~ Kapitein Overduidelijk
Wie verkeert op een rotonde
is onkuis en leeft in zonde.

~ Monseigneur Léonard tijdens de inzegening van het kruispunt Dorp-Kerkdreefken in Zevergem.

Een rotonde of rond punt is een openbare constructie die moet voorkomen dat op plaatsen waar verscheidene wegen elkaar kruisen, of gewoon gezellig samenkomen, onhandige en/of verstrooide chauffeurs hun en/of elkaars verzekeringspremie de hoogte injagen door elkaars voertuig te rammen.

Verkeer en religie[bewerken]

Kruispuntbord.GIF

Hoewel de Engelse rotondes al decennialang toonaangevend zijn, heeft het fenomeen zijn oorsprong in Frankrijk, waar in 1905 de scheiding van kerk en staat werd uitgesproken, en kruisen uit het openbare leven verdwenen. Ook de beroemde uitspraak

Waar twee wegen elkaar kruisen ontstaat een kruispunt in de vorm van een kruis.
~ Kapitein Overduidelijk

dateert uit die tijd, en stimuleerde de studie van een vervangmiddel.

Ingenieur Rotond[bewerken]

Een ontwerpwedstrijd werd uitgeschreven, en het was Ir. Gustave E. Rotond, ingenieur bij Ponts & Chaussées, het Franse equivalent van Bruggen & Wegen, die de winnende constructie op papier zette. Het concept werd naar hem genoemd, en de allereerste Franse rotonde, die in 1906 het kruispunt Rue du Cloître - Rue de la Gaudriole in Colombey-les-Deux-Églises verving, werd toepasselijk "Rotonde Rotond" geheten. De tweede rotonde was al een stuk ambitieuzer, en werd dan ook pompeus "Place de l'Étoile" gedoopt (het huidige Place Charles de Gaulle).

Traditie[bewerken]

De Franse clerus was het met deze gang van zaken natuurlijk niet eens, en ging in de tegenaanval, door onder andere het inzegenen van kruispunten op te nemen in de taakbeschrijving van priesters, alsmede het in de ban doen van rotondes. Vandaar dat in Frankrijk, België en Nederland nog veel klassieke kruispunten aangetroffen, met waarschuwend bord met weergave van het type kruispunt en al, omdat enerzijds het christendom daar nog stevig verankerd is, en anderzijds omdat rotondes vrij duur kunnen uitvallen.

Verkeer en verkeerd-om[bewerken]

De creatie waarmee Swindon in 1972 alle prijzen wegkaapte: de legendarische "Magic Roundabout", de nachtmerrie van wie gewend is om rechts te rijden.

Een rotonde behoort tot de familie der bochten (curvidae), en wordt dan ook, zoals elk lid van die familie, genomen. Omdat een rotonde, net zoals melkzuur, zowel rechtsdraaiend of linksdraaiend kan zijn[1], geven drie witte pijlen op een rond, blauw verkeersbord aan in welke richting ze dient genomen te worden. Althans in de beschaafde wereld, want in minder ontwikkelde streken worden rotondes, voor zover ze al bestaan, in beide richtingen tegelijk genomen. Voor wie méér wil halen uit een rotonde, geven wij nog de volgende tips mee:

  • Wie de draairichting van het melkzuur in zijn yoghurtje wil veranderen, kan dat doen door er op een rotonde, waarvan de draairichting tegengesteld is aan die van de yoghurt, minstens één volledige toer mee te doen, daarbij het potje mooi rechtop houdend, zo dicht mogelijk bij het middelpunt van de wagen. Dit systeem werkt op fiets, brommer of motor, maar afhankelijk van snelheid en vermogen kunnen twee tot zes extra toertjes noodzakelijk zijn.
  • Wie gemakkelijk zijn oriëntatie op een rotonde verliest, kan dit verschijnsel bekampen door veel te oefenen op draaimolens, en liefst in beide richtingen. Opgelet: draaimolens die tegen de wijzers van de klok draaien zijn zeldzaam! Er staat er één in het Museum voor Volkskunde te Gent, maar alleen wie erg goeie maatjes is met het toezichthoudend personeel mag er gebruik van maken.
  • Veel rotondes zijn verstoken van smaakvolle versiering, meestal omdat de overheden extra kosten willen vermijden (zie verder). Wie in zich enig artistiek talent vermoedt, en dat talent graag uit in plastische kunsten, kan echter altijd aan zo'n bestuur voorstellen om gratis een kunstwerk neer te poten op een lege rotonde. De artiest kan zo gratis en voor een groot publiek tentoonstellen, en de overheid dient geen kunstenaar te betalen.

Verkeer en cultuur[bewerken]

De ingenieuze rotonde (rechtsonder) in Flanders Language Valley, tegen Ieper.

In Groot-Brittanië, wieg van het XXste-eeuws verkeer en pionier op het gebied van verkeersorganisatie[2], is het ontwerpen van rotondes uitgeroepen tot kunstvorm.

U.K.R.A.I.N.E.[bewerken]

Jaarlijks worden er door de "United Kingdom Roundabout Appreciation Institute Newly Established" prijzen uitgedeeld voor de

  1. grootste
  2. bizarste
  3. nuttigste
  4. origineelste
  5. mooiste
  6. voordeligste
  7. drukste
  8. vlotste
  9. best geplande
  10. meest gefotografeerde
  11. meest gedurfde
  12. door de buurtbewoners minst bevochten

rotonde. De nationale, regionale en gemeentelijke overheden doen dan ook elk jaar hun best om één dezer prijzen binnen te halen, en elke Engelse weggebruiker herinnert zich het heugelijke jaar 1972, toen de stad Swindon alle twaalf de onderscheidingen won met haar "Magic Roundabout" of "Magische Rotonde", al werd er over de vijfde categorie hevig gedebatteerd. De U.K.R.A.I.N.E. brengt ook jaarlijks een kalender op de markt, waarbij elke maand geïllustreerd wordt met een foto van één de twaalf winnaars van het voorafgaande jaar. Het spreekt vanzelf dat de kalender van 1973 een weinig gevarieerde aanblik bood. Sinds 1982 wordt de maand februari geïllustreerd met een niet-Engelse rotonde, en zo bijvoorbeeld werd België in 1988 vertegenwoordigd door de ingenieuze rotonde van Flanders Language Valley nabij Ieper.

Rotondekunst[bewerken]

De befaamde "Rotondekraan" van de magisch-realistische beeldhouwer-loodgieter Octave Landuyt, in Ieper. Vertegenwoordigde België in de U.K.R.A.I.N.E. kalender van 2007.

Elders in de wereld wordt niet zozeer de rotonde, maar de aankleding ervan met kunst geassocieerd. Overheden die niet te krap bij kas zitten gaan vaak over tot het versieren, meestal met beeldhouwwerk of fontein, van grote rotondes. Daar zijn bezienswaardigheden het meest op hun plaats, omdat vooral tijdens de piekuren de automobilisten nogal veel tijd op de rotonde doorbrengen, en zich daar stierlijk vervelen. Er wordt ook een groot, niet noodzakelijk met kunst vertrouwd publiek mee bereikt, en omdat er geen toegangsgeld wordt gevraagd kan er ook niet worden geprotesteerd tegen de eventuele lage kwaliteit of slechte smaak van het kunstwerk. Waar geen kunstenaar bereid word gevonden om zo te exposeren, wordt meestal een fontein geïnstalleerd, maar soms is het de kunstenaar die besluit om een fontein vorm te geven, zoals in de Vlaamse rotondestad Ieper.

Potatohead aqua.png
Aan de schandpaal genageld!
Vastgenagelde versie:
13 oktober 2014
Dit artikel is een verschrikking! Daarom is het vastgenageld aan de schandpaal zodat iedereen er rotte groenten tegenaan kan gooien.


Erasmusbrug.JPG
Is't gebouwd, goedkoop of duur? Twijfel niet: architectuur!

Aanslagen op de Achmeatoren · Atomium · Bibliotheek · Bordeel · Brug · Café · Chinese Muur · Flat · Hotel · Hoe:Bouw je je eigen huis? · Huis · Kasteel · Koeltoren · Museum · Oncyclopediagebouw · Psychiatrische inrichting · Restaurant · Rotonde · Taj Mahal · Tunnel · Vogelhuisje · Witte Huis · World Trade Center (New York) · Zaanse Schans · Zwembad


Notenbalk[bewerken]

  1. De keuze voor linksdraaiend of rechtsdraaiend wordt overgelaten aan de bevoegde overheid, die zich doorgaans richt op de lokaal gangbare tradities.
  2. De allereerste verkeerslichten doken op in Londen, maar het waren de Duitsers die als eersten overschakelden van zwart-wit naar kleurenlichten.