Tank

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken
Dit artikel gaat over een uitvinding.
Namelijk:
Tank.
Tank is uitgevonden door een illustere onbekende
in verband met een nationaal kampioenschap uitvinden.
TankjeBoem.GIF
Tonk!
~ Een illustere onbekende die een cruciaal moment in de etymologische evolutie van de tank markeert.
Tonque!
~ De Franse koning François I tijdens de slag van Marignano in 1515. Door zijn slechte uitspraak werd zijn roep om tanks niet begrepen, maar de Fransen wonnen desalniettemin.
Zit uw brandstof in de bodem en uw vijand in een tank, dan verklaart dát zijn verwaandheid en die walgelijke stank.
~ Professor W. Druyff tijdens een zeldzaam interview omtrent zowel milieuverontreiniging als burenruzies.

Een tank is een grote, meestal (maar niet noodzakelijk) hoekige metalen doos, met of zonder wielen. Het al dan niet voorzien zijn van wielen zorgt voor een belangrijke en voor een leek onoverzichtelijke tweedeling, die zometeen uit de doeken wordt gedaan. In ieder geval is de tank bedoeld om iets in op te slaan, en/of mee te vervoeren, hetzij vloeistoffen, gas of soldaten.

Etymologie en evolutie[bewerken]

De universeel, over alle talen en culturen gebruikte term "tank" werd oorspronkelijk als "tonk" gespeld, naar het geluid dat een lege tank maakt wanneer je ertegen tikt, of ze op een harde ondergrond laat vallen.

IJzertijdperk en Rome[bewerken]

In deze Romeinse muur nabij de "Kaisersthermen" in Trier is nog vaag, vlak boven boven de boog, de inscriptie "TONK" te zien.

In de ontstaansperiode (het late IJzertijdperk) maakte die spelling weinig uit, omdat het schrift toen nog niet zo veel gebruikt werd: de Romeinen waren de eerste die het woord "TONK" op schrift stelden, of liever beitelden. Dit gebeurde overigens pas na de kolonisatie van Griekenland, waar ze de letter K haalden die het woord zo karakteristiek maakt. De inscriptie is nog steeds zichtbaar in een steen van een muur in Trier (Duitsland), waar ze vermoedelijk de aanwezigheid van een watertank aanduidde. Er zijn geen sporen gevonden van een eventuele verbuiging van het woord, wat laat vermoeden dat het niet in teksten gebruikt werd, maar enkel ter aanduiding, ter plaatse, van de "tonk" in kwestie.[1]

Germanen en andere horden[bewerken]

De Germanen waren de eersten die grote metalen dozen op wielen plaatsten, ze vol soldaten stopten, en zo nieuw te veroveren streken binnenrolden. Het systeem had succes, tot de Parijse Juliette Cannette[2] de blikopener uitvond. Maar toen was Europa al grotendeels Germaans: blikopener en tank op wielen kwamen in het vergeethoekje terecht, al kwamen ambulante handelaars wel uit het oosten aandraven met verhalen over Mongoolse horden die ook op die manier hun veroveringstochten ondersteunden. Maar omdat Marco Polo er in de 13de eeuw geen melding van maakte, verdwenen die verhalen nog vóór de vijftiende eeuw definitief uit circulatie.

Renaissance[bewerken]

Vladimir Benny Ratzinger test Da Vinci's tank: een reconstructie der feiten door imitator Guga Baúl in een naar de enige overgebleven tekening gebouwd model.

Pas tijdens de Renaissance dook er iemand op die de Germaanse toepassing van de tonk weer bestudeerde: niemand minder Leonardo da Vinci ontwikkelde een heuse tank, en hij was ook de eerste die de o verving door een a. Hij had voor die aanpassing een lange en ingewikkelde uitleg op papier gezet, maar omdat de man én in het Grieks én in spiegelschrift schreef, en hij heel wat teksten op die wijze heeft tot stand gebracht, is de tekst in kwestie tot op heden nog niet integraal vertaald. In ieder geval kende zijn ontwerp geen bijval: als voornaamste redenen voor dit falen worden doorgaans deze aangehaald:

  1. de constructie was in hout in plaats van metaal;
  2. de vorm was die van een gestileerde paddenstoel en te klein om soldaten te herbergen;
  3. de testpiloot was één der reïncarnaties van Vladimir Benny Ratzinger.

Het idee van de tank op wielen als oorlogswapen verdween weer, om pas tijdens de Eerste Wereldoorlog weer op te duiken.

Eerste Wereldoorlog[bewerken]

Pas tijdens de Eerste Wereldoorlog dook het Germaanse tankidee weer op, en dan vooral dankzij de vooruitgang die intussen geboekt was in de autonome voortbeweging van voertuigen. De Germaanse en Renaissancetanks werden respectievelijk door stappende en trappende inzittenden voortbewogen, een grote tekortkoming op militair gebied. De ontwikkeling van een compacte verbrandingsmotor maakte het idee weer levensvatbaar, en ondanks de hoge sterftecijfers bij de gebruikers van de eerste moderne tanks, bleek het principe goed genoeg om verder uitgebouwd te worden.

Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Na twintig jaar zonder toepassing voor militaire tanks, bood de Tweede Wereldoorlog het oefenterrein waarop de tankontwerpers zolang vergeefs gehoopt hadden. Om een nieuwe lange periode zonder tankactiviteit te voorkomen, zorgen zij er sindsdien voor, door intensieve lobbying, dat er altijd wel érgens ter wereld tanks nodig zijn, hetzij om een oorlog te voeren, hetzij om er één te voorkomen.

Wieltjes of geen[bewerken]

Voorbeelden van het tanktransport van de drie onmisbare voedingsmiddelen die in geen enkel huishouden mogen ontbreken: chocolade, bier en mayonaise.

Tot de Eerste Wereldoorlog was er nooit meer dan één soort tank in de mode: die voor de opslag van vloeistoffen en gassen. De drie verschijningen van een tank op wielen (met militair doel) toonden omstreeks 1917 hun logische impact: men kwam op het idee om opslagtanks over de weg en per spoor te gaan vervoeren. Het begrip "tank" begon dan zó breed te worden, dat een duidelijke categorisatie wenselijk werd.

Tank zonder wielen[bewerken]

De oudste verschijning van de tank, de tank zonder wielen, werd en wordt uitsluitend gebruikt om vloeibare en gasvormige goederen in op te slaan. Ze kan verward worden met de voor militaire doeleinden gebruikte tank op wielen, wanneer er bijvoorbeeld strijdgassen of culturen voor bacteriële oorlogsvoering in zitten.

Tank met wielen[bewerken]

De tank met wielen, de uitvinding van de Germanen, dient uitsluitend voor het vervoer van soldaten, en kan eventueel worden uitgerust met vuurwapens.[3] De wielen kunnen, om moeilijk terrein de baas te kunnen, voorzien worden van rupsbanden, wat dan voor de oppervlakkige waarnemer verwarring met de bulldozer kan veroorzaken. Wanneer de bulldozerbestuurder van agressieve aard is, en de gewoonte heeft om vuurwapens mee aan boord te nemen, is de verwarring nog groter.

Tank zonder wielen geplaatst op een voertuig[bewerken]

Een Lidl Tänk onderweg van Schwanzstücke naar Ersatz, vermoedelijk in het voorjaar van 1942.

Het vervoeren van grote hoeveelheden vloeistoffen en gassen over weg of spoor bezorgde ons het beeld van tanks op wielen zonder militaire doeleinden. Ook hier is weer verwarring mogelijk, wanneer bijvoorbeeld brandstof wordt vervoerd naar een legereenheid. Hoewel tanks op wielen gemeengoed werden tegen het einde van de Eerste Wereldoorlog, zijn er exemplaren bewaard gebleven van XVIIIde-eeuwse beerkarren, die strikt genomen óók als "tanks zonder wielen geplaatst op een voertuig", korter "tankwagens", kunnen gezien worden. Hun definitieve classificatie is nog lopende.

Tank met wielen geplaatst op een voertuig[bewerken]

De grootste verwarring wordt gezaaid wanneer een tank met wielen zich niet op eigen kracht verplaatst, maar vervoerd wordt door middel van een voertuig met wielen. Wanneer tijdens datzelfde transport ook de brandstof voor de tank vervoerd wordt, krijgt zelfs een expert het moeilijk.

Merkwaardige tanks[bewerken]

Het vullen van de beruchte geldtank van Gooseburg. Foto in "The Gooseburg Gazette" van 5 juni 1952.

Sinds het gemeengoed worden van tanks van allerlei slag na de Eerste Wereldoorlog, duiken er onvermijdelijk ook merkwaardige exemplaren op.

De Lidl Tänk[bewerken]

De in 1930 in Duitsland opgerichte warenhuisketen Lidl startte al in december van dat jaar een nog steeds voortgezette traditie, die erin bestaat om een in een beperkte oplage van precies 1930 exemplaren (wereldwijd!) een merkwaardig en origineel kerstitem op de markt te brengen. In 1941 was dat de beruchte "Lidl Tänk", waarvan de spelling met umlaut een sneer in de richting van de Geallieerden moest voorstellen. Het ging om een tank zonder geschut, volledig vervaardigd van zeer dik karton, en met pedaalaandrijving. Het voertuigje, dat naar Josef Ludwig Gruber, de stichter van de warenhuisketen, tot ver buiten Duitsland bekendheid kreeg als "Grubers Lidl Tänk", zou na de oorlog nog vaak opduiken in vooral komische oorlogsfilms.

De geldtank[bewerken]

In 1952 kwam in Gooseburg (Florida, Verenigde Staten) een multimiljardair op het idee om zijn zuurverdiende centen onder te brengen in een bolvormige metalen tank op hoge poten, bovenop een heuvel net buiten de stad. Daar leek het veilig te zijn voor diefstal, tot een bende zware jongens erin slaagde om één der poten onderuit te halen, zodat het gevaarte de helling afrolde tot op een terrein dat aan de bende toebehoorde. Omdat niet meteen kon aangetoond worden dat er opzet in het spel was, werd aanvankelijk, conform de wetten van de stad, de tank met inhoud tot eigendom van de bende verklaard, omdat het per ongeluk op hun terrein was terechtgekomen, en, niet onbelangrijk, zich op meer dan 100 meter van de dichtsbijzijnde buur bevond. Eer het opzet kon bewezen worden, was de tank leeggemaakt, en de (ex-)multimiljardair straatarm. Het voorval inspireerde een tekenaar van een populaire stripreeks, al liet hij zijn steenrijke personage niet tot de bedelstaf vervallen.

Afgeleiden[bewerken]

Met de opkomst van de verbrandingsmotor ontstond ook nood aan een apart werkwoord voor het zich bevoorraden aan brandstof uit een tank. Zonder dralen werd gekozen voor "tanken", een suggestie van de Nederlandse cabaretier Louis Davids, die het woord lanceerde tijdens een revue in 1919. Het was de werkwoordzoekenden blijkbaar ontgaan dat hij een deel van een sketch had opgebouwd rond het hilarische beeld van een tank die tankt uit een tank. Het woord werd echter zó populair in de voorgoed modern geworden XXste eeuw, dat men zelfs dingen begon te tanken die noch tot de vloeistoffen, noch tot de gassen konden gerekend worden: het was (en is) niet ongewoon om bijvoorbeeld in Vlaanderen te horen zeggen "Ik ga nog even geld tanken", waarbij aan eventueel aanwezige Nederlanders telkens moet worden uitgelegd dat de persoon eigenlijk "pinnen" bedoelt[4].

Kinderkoetske.JPG
Populaire vervoermiddelen

Auto · Bus · Duikboot · Fiets · Lift · Luchtballon · Raket · Roltrap · Ruimteveer · Schip
Segway · Tank · Taxi · Tractor · Tram (Tweerichtingtrams) · Trein · Vespa · Vliegtuig · Vouwfiets

Notenbalk[bewerken]

Dit is een
Ster504c.png
KOOL
  1. Deze inscriptie toont meteen ook hoe de Romeinen erin slaagden om hun grafische visie op deze Griekse letter, hoe weinig ze oorspronkelijk in andere Europese talen gebruikt werd, voor de komende millennia vast te leggen. In Trier wordt een legende verteld over een steenkapper, "Karl" genaamd, die verantwoordelijk zou zijn geweest voor de vormgeving van deze letter, die hem toeliet om zijn naam weer te geven zonder via de voor hem té exotische C (van "Carolus") te moeten passeren. Het waarheidsgehalte van deze legende wordt zelfs door de lokale bevolking laag ingeschat.
  2. Sommige bronnen, zoals de nalatenschap van Cannette, geven "Jeannette" als voornaam, nog andere, zoals een ooggetuigenverslag van de Slag om Plougastel (Bretagne) in 610, vermelden "Georgette". Algemeen wordt aangenomen dat het over dezelfde persoon gaat.
  3. De Germanen plachten er kleine katapulten op te monteren.
  4. Een nóg exotischer, en toch nog altijd enigszins aan vloeibare opslag verwante uitdrukking vindt men in delen van West-Vlaanderen: "Flapp'n tapp'n".