Thomas van Aquino

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken
ThomasAquinas.GIF
Thomas van Aquino is geen ongelovige Thomas.
~ Kapitein Overduidelijk

Thomas van Aquino (Roccasecca, 28 januari 1225 - Fossanova, 7 maart 1274) was een vooraanstaand Italiaans theoloog en natuurfilosoof, die vermaard werd door zijn theorieën omtrent het "Volmaakt rond universum" en de "Vier elementen", die heden ten dage nog onderwezen worden in landen met een sterke nostalgie naar "die tijd toen alles nog overzichtelijk geordend was".

Erfgenaam op de dool (1239-1240)[bewerken]

Thomas, of "Tommasino", zoals hij door de mensen uit zijn omgeving liefkozend werd genoemd, was een geboren en getogen aquinato. Dat kwam voornamelijk doordat zijn ouders de graaf en gravin van Aquino waren, een onopvallend doch behoorlijk welvarend graafschapje iets bezuiden het midden van Italië. De welvarendheid kwam van de opiumteelt en de onopvallendheid van de inspanningen om deze teelt geheim te houden.

Het exterieur (links) en interieur (rechts) van Thoma's ouderlijk huis, het kasteel van Roccasecca, door een XXste-eeuwse volgeling van Aquino.

Als derde jongen in een reeks van dertien kinderen, was hij voorbestemd voor het religieuze leven, en dat zon de jongeman wel. De vroegtijdige dood van beide zijn oudere broers strooide echter roet in het eten, omdat hij nu de erfgenaam van het graafschap én de opiumtrafiek werd, een erfenis die hem absoluut niet aanstond. De jongen was immers mystiek aangelegd, en zocht onafgebroken naar geestelijke perfectie, morele volmaaktheid en meer van die dingen die geen zaad in het bakje brengen. Op zijn veertiende verjaardag werd hij zonder veel omhaal de poort van het grafelijk kasteel in Roccasecca uitgegooid, en kon hij de volmaaktheid elders gaan zoeken. Hij werd ook vriendelijk, doch dringend verzocht zijn klep te houden over de opium van Aquino.

Eerste kennismaking met volmaaktheid: aarde (1240-1241)[bewerken]

Drie van de Thomas van Aquino zo dierbare vier elementen, door een XXste-eeuwse volgeling verenigd in één tekening, die in brand dient gestoken te worden om de volmaakte vereniging met het vierde element te verkrijgen.

Thomas' vader had een krachtige trap, zodat de jongeling, na een sierlijke boog door de lucht te hebben beschreven, voorbij de valbrug onzacht kennis maakte met de aarde. De schok bezorgde hem een heel kort en vluchtig visioen, waarin meende een stem te horen zeggen: "Thomas, Thomas, neem een morzel gronds, en getuig van de nabijheid der volkomenheid. Zoek de ontbrekende elementen!". Met een kleine hoeveelheid aarde van Aquino op zak, vertrok Thomas op zoek naar een geschikte kloosterorde, waar men hem wellicht kon helpen bij zijn queeste. Hij trok noordwaarts, en trad binnen in het eerste klooster buiten het grondgebied van Aquino waar men hem wou aannemen als novice, en dat was een trappistenklooster in Guardistallo.

Tweede kennismaking met volmaaktheid: water (1241-1242)[bewerken]

Thomas vond echter zelfs het aangelengde trappistenbier dat de monniken bij hun maaltijden dronken te sterk, en verkoos het bronwater van de waterput op de binnenkoer van het klooster. Toen hij daar de eerste keer van dronk, kreeg hij weer zo'n kort en vluchtig visioen, waarin hij meende een stem te horen zeggen: "Thomas, Thomas, neem een slok waters gronds, en getuig van de nabijheid der volkomenheid. Zoek de ontbrekende elementen!". Met een kleine hoeveelheid aarde van Aquino, en een klein flesje trappistenwater van Guardistallo op zak, vertrok Thomas weer op zoek naar een geschikte kloosterorde. Hij trok oostwaarts, en na een paar vergeefse pogingen werd hij toegelaten in het benedictijnenklooster van Ferrara, waar twee eeuwen daarvoor een baanbrekende muzieknotatie ontwikkeld was door Guido van Arezzo.

Derde kennismaking met volmaaktheid: lucht (1242-1245)[bewerken]

Thomas' op een Napolitaanse volksmelodie gebaseerde ode aan Aquino, in een laat-XIIIde-eeuwse codex in het klooster van Aquino.

Bij deze benedictijnen ontdekte Thomas dat hij muzikaal aangelegd was, en hij was het notenschrift in een mum van tijd meester. Hij gebruikte het om in de omgeving, tijdens zijn zoektocht naar het derde element, allerlei volksmelodieën te noteren. Deze kwamen in een verzamelbundel (toen nog ouderwets "codex" genoemd), en vormden later een goede basis voor componisten die er hele meerstemmige missen op baseerden. Zelf vond hij niet wat hij zocht, maar toen hij bij die gedachte eens te diep en te lang ademhaalde om een enorme zucht te laten, kreeg hij zuurstoftekort en nog zo'n kort en vluchtig visioen, waarin hij meende een stem te horen zeggen: "Thomas, Thomas, adem uit in uw lege geldbuidel, bind hem goed dicht, en getuig van de nabijheid der volkomenheid. Zoek de ontbrekende elementen!". Met een kleine hoeveelheid aarde van Aquino, een klein flesje trappistenwater van Guardistallo, en een buideltje Ferraralucht op zak, vertrok Thomas weer op zoek naar een geschikte kloosterorde. Hij trok zuidwaarts, en belandde in het franciscanenklooster van Sorrento, gelegen tegenover Napels, aan de baai met die naam.

Vierde kennismaking met volmaaktheid: vuur (1245-1247)[bewerken]

Bij deze nog piepjonge orde raakte hij tijdens het mediteren bij een marmeren bolvormig ornament zo vurig overtuigd dat het universum, aarde inbegrepen, volmaakt rond was, dat hij verhit raakte, en tijdens een koortsaanval nog zo'n kort en vluchtig visioen kreeg, waarin hij meende een stem te horen zeggen: "Thomas, Thomas, ge hebt het vierde element gevonden: gebruik nu het vuur in u om het bolvormig universum aan de mensheid mede te delen, een universum samengesteld uit de vier elementen die ge nu gevonden hebt!". Door dit vierde visioen raakte Thomas zodanig oververhit, dat zijn pij vuur vatte, aldus zijn bidbank, zijn bed, en de rest van het klooster in brand stak. Hij overleefde zonder één wonde het inferno, en toen hij, naakt wegvluchtend, even achterom keek, zag hij het franciscanenklooster met luid zingende kloosterlingen in de vlammen opgaan. Vermoedelijk was dit klooster in hout opgetrokken, zoals alle vroege kloosters van deze bedelorde, want tot op heden heeft nog geen enkele archeoloog sporen van dit klooster weergevonden. Thomas nam, behalve zijn missie, een lokaal volksliedje mee, waarop hij een eigen tekst had gezet: "Torna a Aquino", of "Keer terug naar Aquino". Want dat deed hij: daar ging hij zijn eigen orde en zijn eigen klooster stichten, gewijd aan de vier elementen en de volmaakte rondheid.

Het klooster en de orde van Aquino[bewerken]

De bovenkant van het klooster van Aquino, tijdens een diepgaand onderzoek door drie van 's werelds meest vooraanstaande professoren, onder een goedkeurend toeziend oog van Thomas zelve.
Het plafond van het centrale bolgebouw van Aquino's klooster.

In de lente van 1247 kwam hij aan op het ouderlijk domein, waar men hem als een verloren zoon binnenhaalde. De familie stond op het punt om have en goed aan de Inquisitie te verliezen, omwille van de inmiddels uitgelekte opiumhandel, en alleen een royaal gebaar richting Kerk kon hen zuiveren. Toen Thomas met zijn kloosterplannen kwam aandraven, werd hem meteen een flinke som gelds, plus bouwmateriaal en werklieden ter beschikking gesteld.

Het bolklooster (1247-1262)[bewerken]

In het ontwerp van zijn klooster heeft Thomas van Aquino getracht om zijn visie op het heelal weer te geven: een perfect ronde aarde die omgeven wordt door een perfect ronde zon en perfect ronde planeten, die met hun banen van het geheel weer een perfect ronde bol maken. Omdat het niet mogelijk bleek om een dergelijke structuur zonder ingewikkelde steunelementen overeind te houden, besloot hij zijn klooster ondergronds te bouwen, en enkel een stukje boven de grond uit te laten steken om er de toegang in te maken. De centrale bol is de grootste, en stelt de aarde voor. Daarin had Thomas oorspronkelijk de kerk van het klooster in ondergebracht, maar sinds zijn dood en het opheffen van de orde, dient dat gebouw als museum. In de religieuze architectuur kreeg het idee geen navolging, maar toen de Belgische ingenieur André Waterkeyn kort na de Tweede Wereldoorlog het klooster bezocht, kreeg hij een idee voor een innoverende constructie. Het resultaat van deze ingeving werd één der topattracties van de Expo 58 in Brussel.

De orde van Aquino (1250-1274)[bewerken]

Ondanks de bijzonder ongewone (en nooit nagevolgde) architectuur, leverde de bouw van een klooster in een zo zondig gebleken omgeving zoveel pauselijke goedkeuring op, dat de paus onmiddellijk toehapte toen Thomas de goedkeuring voor het stichten van een nieuwe kloosterorde aanvroeg. Zijn kloosterregel bevatte elementen van de respectieve regels der drie ordes waar hij vertoefd had, maar hij had ze zodanig veel strenger gemaakt, en de aanvaarding van zijn visie op het universum en de vier elementen zo prioritair gemaakt, dat hij tot aan zijn dood de enige kloosterling bleef. Na zijn dood werd de orde opgeheven, en werd het klooster een architecturale attractie, terwijl alles wat met Thomas te maken had in het hoofdgebouw werd tentoongesteld. De tentoonstelling is sinds de plechtige opening op 7 maart 1275 zonder onderbreking te bezichtigen geweest, de wekelijkse sluitingsdag op maandag en de sluiting wegens restauratiewerken in 1973[1] buiten beschouwing gelaten.

Het universum volgens Thomas van Aquino[bewerken]

Het voor Thomas van Aquino's zo kenmerkende laten samensmelten van de vier elementen met een bolvormige kosmos werd hem, zo blijkt uit de door hem nagelaten geschriften, ingegeven toen een Griekse monnik, die een studiereis door Italië maakte, en ]]met hem een deel van de weg van Sorrento naar Aquino aflegde, hem beschreef hoe nog vóór de geboorte van Christus een Griek uit Alexandrië een bol liet om zijn as draaien door het water erin te verhitten.

Stoom avant la lettre[bewerken]

Uit de uiteenzetting van de monnik, die er ook nog een schetsje wist van te maken, leidde Thomas af dat elke planeet niet alleen bolvormig was, maar ook onder het deels uit aarde bestaande oppervlak een vurige kern had, die het aan de oppervlakte (en deels ook tussen de kern en de oppervlakte) aanwezige water verhitte, waardoor een zeer hete lucht ontstond, die tijdens het ontsnappen, van de planeet weg, deze deed bewegen: om haar as en om de aarde. Alleen de aarde, door een goddelijke macht geschapen als centrum der planeten, ontsnapte aan deze bewegingsdrang, en hier beperkte de vurige activiteit zich tot vulkaanuitbarstingen. De ook toen al vaak gemaakte opmerking dat met al die hitte al de aarde van de planeet tot één baksteen zou moeten gebakken zijn, werd en wordt nog steeds weerlegd door erop te wijzen dat met al dat water die hete lucht (waarin de moderne mens stoom herkent) de kans niet kreeg om de aarde te laten uitdrogen.

Links het XIIIde-eeuwse metalen model van Aquino's universum, rechts de daarop gebaseerde Rubiks Kubus.

Bol en kubus[bewerken]

Deze bevindingen, plus nog een lange reeks andere, maar minder essentiële theorieën[2], vatte hij overzichtelijk samen door het ontwerpen van een metalen bol, waarop hij door kleurige vlakverdelingen de verhoudingen tussen alle toen gekende elementen van het universum, van kiezelsteen tot mensenoog, aangaf. Helaas zijn zijn notities bij deze bol niet bewaard gebleven: er wordt vermoed dat hij vreesde dat de Inquisitie zijn verregaande en zeer veel omvattende kosmografie niet helemaal katholiek zou vinden, en dat hij daarom zijn aantekeningen vernietigd heeft. In geval van nood kon hij nog altijd beweren dat de bol een kunstobject was. Hij is als dusdanig trouwens tentoongesteld tot in 1930, toen de Hongaarse theologiestudent Ernõ Rubik op het idee kwam dat er meer zat achter de verdeling van de kleuren. Zo'n vijftig jaar later zou zijn zoon, Ernõ Rubik Junior, een vereenvoudigde vierkante versie als wiskundig georiënteerde puzzel op de markt brengen. De man is overigens nog altijd zoekende naar een manier om een bolvormige versie van zijn kubusmechaniekje te maken, maar heeft nog geen vooruitgang geboekt.


Italiaanse vlag.png
Dese articola is gescrefe door ene Italiano!
Italiaanse vlag.png



Aap.jpg Filosofen en hun Wijsgeersels

Associatie · Aristoteles · Thomas van Aquino · Bijgeloof · Brol · Confucius · Johan Cruijff · Daar doen we dus niet moeilijk over · Denken · De Zin Van Het Leven · Desiderius Erasmus
Drogredenering · Filosofie · Michel Foucault · Georg Friedrich Hegel · Idee · Ik moet helemaal niks! · Intellectueel · Isaac Newton · Jullie · Kiek · Logica · Morosofie · Niets · Nietzsche
Nu · Plato · Realiteit · Socrates · Taoïsme · Theorie van Luschu · Toeval · Waardeloos · Wanhoop · Wat geeft het? · Weer wat geleerd · Weet ik veel · Zijn · Slavoj Zizek


Gezichtshaar voor den Triomf.jpg "Hoezee, dit is een Middeleeuw!"

Altria Pendragon · Astrologie · Augustijnen · Jheronimus Bosch · Carnaval · Clovis · Complot · Draken · Jan van Eyck
El Cid · Filips de Schurk · Filips de Viezerik · Kaas · Karel de Grote · Kasteel · Lennart Lammers I · Merlijn · Mohammed
Monarchen uit de Monarchenfamilie der Hamburgers die niet belangrijk genoeg zijn om een eigen artikel te hebben
Salische Wet · Sint Bonifacius · Sint Gekkigheid · Sint Kerk · Sint Maarten · Sint Trappe
Sir Lancelot · Snorri Sturluson · Tempeliers · Thomas van Aquino · Tijl Uilenspiegel


Potatohead aqua.png
Aan de schandpaal genageld!
Vastgenagelde versie:
17 augustus 2015
Dit artikel is een verschrikking! Daarom is het vastgenageld aan de schandpaal zodat iedereen er rotte groenten tegenaan kan gooien.


Notenbalk[bewerken]

  1. Ter voorbereiding van het Aquinojaar 1974, wanneer de 700ste sterfdag van Thomas van Aquino werd herdacht.
  2. De belangrijkste minder essentiële theorie behelst de contrasten tussen naar beneden lopend water en naar beneden vallende aarde enerzijds, en opstijgende lucht en opstijgend vuur anderzijds, contrasten die volgens hem wezen op een onvolmaaktheid die overstegen en/of opgelost diende te worden.