Ui

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken
Weenvogels.GIF

De ui is een korte groente.
~ Kapitein Overduidelijk die botanica met spelling verwart.

Hangt er boven u een bui,
is uw naaste meer dan lui,
lijkt uw wagen op een krui-,
is't geschenk toch weer een trui,
staat Jehova op uw pui,
geef dan niet meteen de brui:
vrolijk op en schil een ui!

~ Drs. P in een opvrolijkende bui poging.

De ui is een bolgewas, dat al zó lang door de mens geteeld en verbruikt wordt, dat echte uienliefhebbers ervan overtuigd zijn dat er al uien gekweekt werden vóór er mensen waren, een stelling die wordt tegengesproken door creationisten, die er immers van uit gaan dat uien samen met andere planten geschapen en niet geteeld werden, en dat luttele dagen vóór de verschijning van de mens.

Eenvoudige teelt[bewerken]

De voornaamste reden voor de populariteit van de ui, naast het culinaire, het militaire en het geneeskundige aspect, is de hoogst eenvoudige teelt ervan. Het is immers een bolgewas, en zoals bij elk bolgewas volstaat het om tijdens de eerste vollemaansnacht van de lente de nodige hoeveelheid bolletjes in de grond te stoppen. Deze bolletjes dienen te zijn gemaakt van samengeperst organisch materiaal dat verzameld is tijdens de eerste vollemaansnacht van de lente van het voorafgaand jaar (een drukke nacht dus voor uienkwekers), waarop met groene inkt de letters "U" en "I" geschreven staan. De "U" moet vóór de "I" komen, want anders groeien de plantjes de verkeerde richting uit, en ziet de slordige tuinier niets bovenkomen. Millennia van uienkweek hebben aangetoond dat, om tot een goed resultaat te komen, de diameter van een plantajuinbolletje tussen de 3 en de 6 millimeter moet liggen, een vereiste die het aanbrengen van de letters, dat tijdens diezelfde vollemaansnacht moet plaatsvinden, behoorlijk bemoeilijkt. Omdat die bewuste nacht minder dan twaalf uur duurt, is er veel volk nodig om alle taken op tijd volbracht te krijgen, wat de nachtelijke voorjaarsdrukte in de uienvelden verklaart. De kweek is immers wel eenvoudig, maar arbeidsintensief, en staat bekend als de seizoenarbeid van allerkortste duur.

Mannelijke rokken[bewerken]

Hoewel de ui tot de mannelijke groenten wordt gerekend, is hij aangekleed met een onpeilbare hoeveelheid rokken, een doorgaans als vrouwelijk beschouwde klederdracht. Wie het geduld heeft om de ui te ontdoen van al zijn rokken, zal tot de teleurstellende vaststelling komen dat een grondig gepelde ui niks om het lijf heeft. Elke verwijderde rok brengt immers een andere rok aan het licht, en uiteindelijk wordt de omvang van de ui zó gering, dat de nieuwsgierige vorser moet overschakelen op fijn gereedschap en vergrotend optisch gerei, en zelfs dan gaat het tevoorschijnkomen van rokken, die een immer kleiner wordende verschijningsvorm[1] omgeven, onverminderd door. Het huidige uienschilrecord staat op drie micrometer, maar in Oezbekistan is op dit ogenblik een team van uienliefhebbers vastbesloten om nóg verder te gaan, tot meerdere glorie van de wetenschap.

Variëteiten[bewerken]

De ui kent vele variëteiten, zoals sjalot en knoflook, die zo wereldwijd alomtegenwoordig en interplanetair overbekend zijn, dat het zelfs voor een als minutieus en diepgravend bekend staande webstek als Oncyclopedia volstaat om enkel de meest frappante aan te halen.

Ajuin[bewerken]

In tegenstelling tot wat veel Vlamingen menen te weten, is het woord "ajuin" geen Vlaams synoniem voor "ui", maar een specifieke in en rond Aalst gekweekte variant. De afwijkende naam komt van de samentrekking van "A" (voor "Aalst") en "ui", waartussen zich, om beter te bekken, een "J" heeft genesteld. De "N" is een typisch voorbeeld van een oud meervoud: tot omstreeks 1640 was "ajuin" het meervoud van "ajui", naast het minder voorkomende "ajuis". Toen werd die "n" niet meer als een veelvoud aangevoeld, omdat er in en om het Aalsterse productiegebied voornamelijk met grote hoeveelheden ajuin werd gewerkt, zodat er aan het oorspronkelijke meervoud de extra "-en" uitgang werd gekleefd die er nog steeds aanhangt. De ajuin onderscheidt zich van de overige uien door een iets pittiger smaak, en vooral door een duidelijk euforiserend effect op de eter ervan. Dit effect wordt vaak als een verklaring gezien voor het caranavaleske gedrag van de gemiddelde Aalstenaar, die dan ook schertsend door de rest van Vlaanderen "Ajuin" genoemd wordt.

Losbol[bewerken]

Een versie van de losbol die door kenners hetzij als een mutant, hetzij als een verzinsel moet beschouwd worden.

De ajuin wordt vaak verward met de losbol, de enige uiensoort die zoogdieren niet aan het wenen brengt, maar ze integendeel aan het lachen brengt. De losbol komt uitsluitend in Nederland voort, waar hij, onder invloed van een streng calvinistische traditie, eeuwenlang taboe was. Hierin kwam pas verandering, toen er in 1965 een hele aflevering van het legendarische programma Voor boer en tuinder aan gewijd werd. De spreker was de eminente uienkenner Godfried Bomans, die onder andere aan het licht bracht dat deze uien niet alleen aan het lachen maken, maar ook uitsluitend, door hun prijzigheid, per stuk, los dus, aan de man gebracht worden. Ze zijn trouwens een stuk groter dan de doorsnee ui: sommigen kunnen wel de hoogte van een mens bereiken. "Er wordt ook melding gemaakt van losbollen die beschikten over een hoofd, armen en benen, maar de bronnen blijken zó onbetrouwbaar, dat deze varianten hetzij als mutanten, hetzij als verzinsels beschouwd dienen te worden.", aldus de heer Bomans nog in diezelfde uitzending.

Koken met ui[bewerken]

De eerste kooklessen van onze voorouders, volgend op de ontdekking van het vuur, hadden de ui als onderwerp, en toen werd ook voor het eerst opgemerkt dat een gepelde ui een zoogdier in tranen doet uitbarsten. Vóór de opkomst van culinaire verfijning werd voedsel zonder meer rauw, en hoogst oppervlakkig van het grofste vuil ontdaan, naar binnen gewerkt. De eerste koks wilden echter geen vuil in hun potten of op de borden, en stonden mordicus op het schillen van groenten, de ui voorop. De extra dimensie die het koken aan de smaak van de ui toevoegde, en de extra dimensie die de gekookte ui toevoegde aan de smaak van ander eten, overtuigden deze oermensen ervan om er de tranen bij te nemen: eetcultuur was een geseling waard.

De ui als wapen[bewerken]

Een vroeg gebruik van de ui als wapen. Reconstructie door de "Onion City Reenactment Guild" tijdens hun jaarlijks uienfeest op 25 juli.

De traanverwekkende eigenschappen van de ui bleven niet lang onbenut door het ras van oorlogszuchtige zoogdieren waartoe de mens nu eenmaal behoort. Dra werden vers gepelde uien ingezet om de vijand zóveel tranen te doen storten, dat elk helder zicht op de situatie onherroepelijk verloren ging. Aangezien alle partijen uiteraard die truc kenden, omdat de wereldbevolking nog veel te klein was om echte communicatieproblemen te kennen, kwam het er snel op aan om dit wapen zo efficiënt mogelijk te maken. Het duurde echter tot diep in de XXste eeuw eer men erachter was hoe de traanverwekkende eigenschap van de ui kon geïsoleerd worden van de groente, en in geconcentreerde vorm worden opgeslagen in een handig lanceerbaar recipiënt. Dit werd uiteindelijk de zo bekende traangasgranaat, die zich echter, zoals alle op gas gebaseerde wapens, ook tegen de gebruiker kon keren indien de wind slecht zat. De ui heeft dan ook nooit ofte nimmer een doorslaggevend effect gegeven in welke veldslag dan ook, en zal waarschijnlijk altijd een marginaal wapen blijven.

Geneeskrachtige eigenschappen[bewerken]

Van oudsher zijn de geneeskrachtige kwaliteiten van de ui bekend, maar de constante verfijning van de menselijke smaak heeft gezorgd voor een steeds groter wordende afkeer voor het nogal doordringende uienaroma. Dit heeft ertoe geleid dat sinds het begin van de XXste eeuw steeds minder mensen weten dat uien doeltreffend zijn bij de behandeling van dagdagelijkse aandoeningen zoals

  • verkoudheid: een halve ui onder elke oksel, bij voorkeur tijdens het slapen;
  • rimpels: masker op basis van modder, komkommer en geplette ui;
  • zweetvoeten: insmeren met uiensap[2];
  • hoofdroos: shampoo op basis van olijfolie en gemalen ui;
  • slechte adem: twee rauwe uien bij het ontbijt.

Wie van dit alles tegelijk last heeft, kan helaas nog niet rekenen op een tegemoetkoming door het ziekenfonds, maar daar wordt aan gewerkt, een taak waaronder vooral de Utrechtse Uienkwekers Unie en de Aalsterse Ajuin Associatie de schouders zetten. Ook de Scheveningse Sjalot Sociëteit en zelfs de Limburgse Look Lobby laten zich niet onbetuigd.

Planten groot en klein

Bomen:
Beuk · Berk · Eik · Spoorboom

Fruit:
Ananas · Appel · Banaan · Kiwi · Peer (vrucht) · Sinaasappel · Tomaat

Groente:
Aardappel (Negatief) · Gras · Komkommer · Paardenbloem · Prei · Selder · Sla · Tomaat · Ui

Overige planten:
Coockie · Paashaas · Tabak

Notenbalk[bewerken]

  1. Door gevorderden ook wel "avatar" genoemd.
  2. Wie tegelijkertijd ook rimpels kwijt wil, weet meteen wat gedaan met het sap van de geplette ui.
Potatohead aqua.png
Aan de schandpaal genageld!
Vastgenagelde versie:
16 januari 2017
Dit artikel is een verschrikking! Daarom is het vastgenageld aan de schandpaal zodat iedereen er rotte groenten tegenaan kan gooien.