Wekerom

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken


Wekerom.
Plaats in Nederland
Het wapen van Wekerom
Het wapen van Wekerom
Basisgegevens
Motto “Rijdt door!”
Provincie Gelria / Veluwsch Overkwartier
Land Nederland
Burgemeester Henk van Geertje en Cor van Carla en Ben
Oppervlakte cirkel in het vierkant
Inwoners 600? 1200?
Politiek Wekerom Lokalen
Overige
Stedenband: Barneveld
Middelen van bestaan: Kippen
Wachtend op: nog meer kippen
Verder nog iets? Nee, eigenlijk niet.
Portaal  Portaalicoon Plaats

‘’’Wekerom’’’ lijkt een dorp op de Veluwe te zijn en ligt in de Gelderse Vallei. Het dorp bestaat uit de kern en wat weilanden erom heen. Aan de zuidzijde van de nederzetting ligt het Wekeromsche Zand, Noord, oost en west is alleen maar weilanden met boerderijen.

Algemene beschrijving[bewerken]

Wekerom is eigenlijk een kruispunt met wat willekeurige bebouwing erom heen. Belangrijkste gebouw is de kippen-ontleedfabriek met de karakteristieke verenpluktoren. Verder heeft Wekerom een school, waarschijnlijk een kerk, wat rijtjeshuizen, een garage-onderhoudsbedrijf en wat detailhandel.

Naamgeving[bewerken]

De plaatsnaam komt uit het Nedersaksisch en betekent letterlijk ‘We keren om’. Dat kan ook heel goed; de plaats kan van vier zijden worden benaderd en is van een afstand al te zien. Tijd en ruimte genoeg om om te keren. Er is namelijk verder niets. Niets wat je zou willen zien.

Ontstaan en geschiedenis[bewerken]

Wekerom is betrekkelijk jong. In de zeventiende eeuw bestond het zandpad van Ede-Driesprong naar Harskamp al en ook het modderpad van de Valkse Beek (Barneveld) naar Otterlo was in gebruik. Er is sprake van een kleine herberg op de kruising van beide wegen. In dit etablisement zijn de plannen gesmeed om op het kruispunt de weinig welriekende kippen-ontleedfabriek neer te zetten. De toenmalige fabriek in het centrum van Barneveld zorgde voor veel stankoverlast en de locatie op het kruispunt zou ideal zijn. De ontleedde kippen zouden zo hun weg konden vinden naar Ede, Harskamp, Otterlo en nog wat kipminnende gemeenschappen.

In 1705 startte de bouw. Al snel was de fabriek gereed en de eerste kippen arriveerden, nog enigszins nerveus, per kippenlijntje aan de poort van de fabriek. Ook werd in deze tijd het modderpad van de Valkse Beek verhard. Eerst met kippenbotjes maar toen deze benodigd bleken te zijn voor de fabricage van kippenhouten kozijnen en deurposten, van puin. Ten behoeve van de wegverharding diende wel het gehucht ‘de Valk’ met de grond gelijk gemaakt te worden. De grondonteigening gaf geen noemenswaardige problemen doordat de bewoners door Barneveld eenvoudig ‘heidens’ werden verklaard, terechtgesteld en hun bezittingen verbeurd.

In 1804 echter, nauwelijks een eeuw na de start van de fabriek, stortte de kippenmarkt in (Chicken Depression, 1804) Het is aan Koningin Wilhelmina persoonlijk te danken dat de fabriek niet behoefde te sluiten. Zij bepaalde dat het leger, waarvan zij beschermvrouwe was, louter kippenbenen knopen en kippenlederen tassen en foudralen mocht dragen. Hiermee was de fabriek gered.

De overslaghaven van Wekerom, omstreeks 1890. Geheel links de verenpluktoren.

In 1867 werd een monstercontract met de Verenigde Staten afgesloten. Hier was een verbanningsvorm in zwang gekomen, die naast pek ook veel (kippen)veren vroeg. Daar kippenveren een restproduct van de fabriek was, was het een kleine moeite de productie aan te passen. In de Valkse Beek werd een haven gegraven, de beek zelf werd verbreed en aangesloten op de stadsgracht van Barneveld die middels de Voorthuizer Zee weer in verbinding stond met de Zuiderzee.


kaart van Wekerom, ook omstreeks 1890. Merk op: de havens, het vliegveld, het spooremplacement. (Industrieel Topografisch Archief, Nijmegen)

Helaas keerde het tij met het uitbreken van de Eerste Groote Oorlog aan het begin van de twintigste eeuw. De Gouden Eeuw van Wekerom was voorbij. De Voorthuizer Zee werd in het kader van werkeloosheidsbestrijding leeggepompt (thans de Harsselaarse polder) en de Valkse Beek weer teruggebracht naar de status ‘beek’. De haven verzandde. Door de droogte drong het stuifzand op en werd een groot deel van de arbeiderswijk ten zuiden van het dorp door het zand verzwolgen (het huidige Wekeromsche Zand) De mensen liepen bedelend door de straten wat niet erg winstgevend of succesvol was, omdat iedereen dat deed. De fabriek stond leeg. De dood waarde door de lege huizen. In deze tijd kreeg Wekerom zijn naam.

Met de Duitse bezetting echter gloorde er weer hoop! Veel veren waren nodig voor de matrassen van de bezetter en langzaam-aan kroop de fabriek weer uit haar dal. Met de komst van de bevrijders kwam ook KFC in Nederland en de productie steeg tot 19e eeuwse hoogten.

Vandaag de dag is Wekerom een welvarend kruispunt waar eigenlijk nog steeds niemand graag komt. Het dorp leent hier zich ook niet voor. De Wekerommer is van nature en gevormd door zijn geschiedenis een vrij introvert mens.

Bestuur[bewerken]

Het dorp rangeert onder Barneveld. Er is een Dorpsraad die als adviesdienend voor de burgemeester van Barneveld dient. Verder is het dorp volledig zelfvoorzienend. De voorzitter van de dorpsraad wordt overigens ook ‘burgemeester’ genoemd.

Het hele dorp kan meebeslissen in de Dorpsraad. Arbeiders van de kippenontleedfabriek hebben hier een dubbele stem. Kippenboeren en Kippehouders worden met aanzien behandeld.

Religie[bewerken]

Het dorp is a-religieus. Er is sprake van een kerk in het dorp maar dit is niet bevestigd. Wekerommers laten zich hier niet over uit. De twee verbannen Barnevelders aan de weg naar Ede-Driesprong zijn gereformeerd en gaan in Ede te kerk.

De zondagsrust echter is heilig in Wekerom. De fabriek sluit ‘s zaterdag middags om 15.00 uur en start op maandagochtend weer op. De zondag is de enige dag dat het niet ruikt in het dorp en daarmee de reden dat het hele dorp haar vensters kan openen ter luchting van de woningen. Auto’s worden dan geweerd, de haarden mogen niet ontstoken worden en open vuren zijn uit den boze.

}