Z

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken
ZZZebraaa.JPG

Zeven Zaventemse zotten zullen zes zomerse zondagen zwemmen zonder zwembroek. Zware Zulien zijn zuster zaliger zei: "Zo'n zeveraars! Zezijn zijle zeker zot zeg? Zezulle zinken!"
~ Urbanus van Anus in een vroege versie van "Pepulle pinken".

Onmisbaar is de Z:
Zij sluit ons alfabet,
Geeft aan wanneer wij slapen,
Gewoon, cursief of vet.

Rechtvaardig is de Z,
Ontneemt de boef zijn pret,
Wanneer door Zorro's wapen,
Zij fraai wordt neergezet.

Het toeval slaat (weer eens) toe[bewerken]

De Z was nooit in ons alfabet opgedoken, ware het niet dat de Romeinse leerling-scribent Julianus Fortis Puer, alias "Zware Zulien", die volop in zijn puberteit zat, en daardoor enige moeilijkheden ondervond bij het coördineren van zijn ledematen[1], niet een pas gebeitelde letter N had omvergestoten. Zijn meester wou hem een fikse draai om beide oren geven, maar toen viel zijn oog op de omgevallen letter, en er ging hem een licht op. Dát was de geschikte manier om de letter S weer te geven, wanneer die met extra steun van de stembanden diende uitgesproken te worden. Tot dan toe moest een mens maar onthouden welke S sissend, en welke zoemend moest uitgesproken worden. Zijn voorstel werd door het Romeinse Uitgevers- en Beitelaarsgilde met beide handen aanvaard, temeer daar zij op die manier minder vaak de moeilijke letter S moesten vormen.

Sierlijkheid[bewerken]

StaartZetAni.GIF

De Z kende een eerste glorieperiode in het Laat-Middeleeuwse Duitsland, waar men haar interessant genoeg vond om haar permanent te versieren. Dat werd tot een heel eind in de XXste eeuw gedaan door ze een sierlijke staart te geven, waarmee ze, indien gewenst, aan de volgende letter kon gebonden worden. Want hoewel de Z de laatste letter van ons alfabet is, zijn er bijzonder weinig woorden die ermee eindigen. Het Duitse model heeft lange tijd navolging gevonden in andere Europese landen, vooral in handschrift, of, voor de jonge aspirant-schrijver in opleiding onder het strenge oog van een onderwijzer, "schoonschrift". De alomtegenwoordigheid van computers en printers heeft de Z uiteindelijk van haar staart beroofd, en dat scheelt toch wat inkt. Alleen calligrafen schrijven ze nog zo, maar die leven in een andere dimensie.

Symbool voor rechtvaardigheid[bewerken]

Zorro te poot bij maanlicht.

Waar de S zich heeft weten op te werken tot symbool voor geld, blijft de Z in het collectief geheugen gegrift als teken van rechtvaardigheid. Dat is grotendeels te danken aan Don Diego De Dondequieras, een XVIIIde-eeuws Mexicaans edelman die overdag de armen uitbuitte en des nachts de rijken beroofde.

Een middeleeuws ideaal?[bewerken]

Don Diego's idee was niet helemaal nieuw: het Middeleeuwse Engeland had immers een populaire volksheld gekend, die onder de naam Robin Hood de rijken beroofde en het geld uitdeelde aan de armen. Zijn avonturen waren in dikke boeken opgeschreven, en later ook gedrukt. In de XVIIIde eeuw waren die avonturen buiten Engeland nog niet erg populair, ook al omdat men het daar normaal vond dat niet alleen de armen arm, en de rijken rijk waren, maar dat ook bleven! Don Diego had alle, maar dan ook alle avonturen van Robin Hood gelezen, maar zijn gebrekkige kennis van het Engels zorgde voor een zekere gespletenheid in zijn persoonlijkheid.

Don Diego en Señor Zorro[bewerken]

Het overmatig verwerken van half begrepen en half gegiste[2] literatuur deed bij Don Diego de helft van de stoppen doorslaan, en zijn voorliefde voor fantastische lectuur over alchemie en toverkunst deed de rest. In plaats van gewoon een groen maskertje op te zetten, of een rood, of een blauw, of een zilverkleurig met gouden biesje, en dan op strooptocht te trekken, probeerde hij een drank te brouwen die hem des nachts kon transformeren in een geruisloos, handig, snel en dus voor rooftochten bijzonder praktische verschijning. Don Diego was een knoeier, en bleef na éénmaal van zijn brouwsel geproefd te hebben, voor de rest van zijn leven bij nacht in ... een vos veranderen. Een vos met een zwart maskertje, behendig met de degen, en een vrij behendig ruiter. Voor een vos ten minste. Deze figuur kreeg snel bekendheid, vooral omdat hij zijn heldendaden tekende met een per degen in het behang gekraste Z. Z voor "Zorro". Want zo noemen Spaanstaligen en vos.

Van experiment tot symbool[bewerken]

Hoewel de arme Mexicanen nooit een peso rijker geworden zijn sinds de interventies van Zorro, werd hij bij hen toch populair, omdat hij van de rijken stal. Na zijn dood werd de legendarische figuur in hun vruchtbare verbeelding snel verheven tot strijder voor de armen en onderdrukten, en maakten zij de Robin Hood cirkel rond. De letter Z zou voor altijd voor rechtvaardigheid staan, en talloze boeken en films breidden deze fantasie nog verder uit. Om praktische reden, en ook om verwarring met de Vlaamse Reinaart de Vos te vermijden, werd de lichamelijke transformatie in de films achterwege gelaten, en zette Don Diego de Dondequieras gewoon een zwart maskertje op.

ZwaluwBanner.JPG

Notenbalk[bewerken]

  1. De legendarische lompheid van pubers wordt unaniem toegeschreven aan het feit dat hun ledematen in die tóch al zo moeilijke periode van hun leven bij vlagen sneller groeien dan hun hersenen zich kunnen aanpassen aan de nieuwe afstanden. Zij vertonen dan ook een voor volwassenen afstotend lummelig gedrag, en stoten allerlei gebruiksvoorwerpen en zeldzame Mingvaasjes om. Gelukkig heeft de Chinese overheid het initiatief genomen om de productie van Mingvazen te industrialiseren, en moeten dergelijke objecten niet meer zo angstvallig bewaakt worden, aangezien ze binnenkort voor het luttele bedrag van 1 (voor een Mingvaas ter grootte van een bierglas) tot 10 euro (voor een gesigneerde Mingvaas ter grootte van een volwassen kleerkast).
  2. Van het werkwoord "gissen", kinders! Met gist kunnen wij hier niets doen.

Zie ook[bewerken]