Richard Wagner

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken
Ook Wagner had vrije tijd.

Richard Wagner (Nederlands: Rijkaard Wagenaar; oer-Germaans: Rhīcart Huåcchnir; onder vrienden ook Ritchie) was een oer-Duitse antisemiet uit de 19de eeuw die zich aan het eind van zijn carrière ontpopte als operacomponist en daarmee enige faam verwierf. Hij slaagde er in Zijne Majesteit Koning Ludwig van Beieren, ook genaamd gekke Ludwig, om zijn vingers te winden en deze bouwde voor hem een operatheater in het plaatsje Beiroet (Duits: Bayreuth). Dit theater is een pelgrimsoord geworden, waar operaliefhebbers elk jaar met de Olympische Wagnerspelen een kaarsje branden. Wagner had één legitieme zoon die hij Siegfried noemde – ook componist maar daarover later meer. Richard leefde van 1813 tot 1883. Wagner was getrouwd met één van de onwettige kinderen van de Hongaars-Duitse pianospeler Franz Liszt: Cosima. Cosima had ook wat aangerommeld en had twee kinderen van Hans van Bülow, één van Wagner’s dirigerende protegés. Wagner erkende deze kinderen dus konden ze ook in de erfenis delen.

Biografie[bewerken]

Richard Wagner werd op 22 mei 1813 in de DDR-stad Leipzig geboren. Toen Richard vijf maanden oud, nou ja oud, was, stierf papa Wagner: hij had genoeg gezien. Zijn moeder verhuisde toen naar Dresden en hertrouwde met een toneelspeler. Die speelde weldra zijn laatste rol en verliet het leven en dusdoende ook haar. Moeder ging dus met kleine Ritchie terug naar Leipzig.

Richard wilde toneel gaan schrijven. In plaats daarvan ging hij zich in 1831 inschrijven. Aan de muziekuniversiteit. Zijn idool was Beathoven en hij probeerde zijn stijl van componeren na te doen. Dit bleek echter onmogelijk omdat Beathoven doof was toen hij zijn prachtigste muziek componeerde en Richard onvoldoende oorvijgen kreeg van zijn moeder om eenzelfde resultaat te bereiken. Hoe hij het voor elkaar kreeg is onduidelijk maar in 1833 werd Wagner benoemd tot koormeester van het theater in Worstburg (Beieren). In 1833 voltooide hij zijn eerste opera: die Feen, een na-aperij van de toenmalig zeer beroemde componist Carl Maria von Weber. Daarna was hij kort in dienst in Maagdenburg en Koningsbergen waar hij beide keren niet door zijn proeftijd kwam.

In 1836 trouwde hij met ene Minna Planner, die roosterplanner bij de plaatselijke thuiszorgorganisatie was. Omdat Wagner vond dat zijn vrouw niet mocht werken verhuisden ze naar Riga. Ook daar wurmde hij zich tussen het theaterleven maar het legde hem windeieren. In 1839 vluchtte beiden voor allerlei schuldeisers naar Parijs via Noorwegen en Londen. Daar hadden ze zeker wel geld voor! Omdat het op zee nogal ruw tekeer ging schijnt het dat Wagner op de boot zijn inspiratie kreeg voor het later door hem uitgevonden sportonderdeel De Vliegende Hollander. Het gezin woonde twee jaar in Parijs en Wagner schreef daar zijn opera Rienzi (of De Laatste van de Tweede Kamerleden).

In 1842 keerde Wagner weer terug naar Dresden. Hoe is niet bekend. Daar werd hij aangenomen als operadirigent van de plaatselijke opera. Een onvergeeflijke fout want Wagner voerde voortdurend zijn eigen werken op. Rienzi, De Vliegende Hollander en Tannhäuser (voltooid in 1845) waren niet van het programma te slaan. Tussen het componeren door profileerde Richard zich als politiek geëngageerd. Hij knoopte relaties aan met revolutionairen en anarchisten, waaronder Michail Bakoenin. In 1848 moest hij op de vlucht staan omdat er een arrestatiebevel tegen hem was uitgevaardigd wegens opruiing. Hij vluchtte naar Zwitserland waar men altijd terecht kan. Was men er in geslaagd hem te arresteren dan waren we mogelijk nooit geconfronteerd met de ellenlange opera’s die hij daarna componeerde. In Zwitserland ontmoette hij Mathilde Wesendonck (Miss Zwitserland 1850) die hem vurig bewonderde. Door hem te paaien met fraaie opmerkingen over zijn muziek praatte ze hem het bed in. Zij was echter getrouwd met een rijke industrieel dus hield vanwege de centen dat huwelijk in stand en sluisde e.e.a. door naar Richard. Zij inspireerde hem tot het componeren van de opera Tristan en Isolde en hij schreef de Wesendonck-liederen voor haar. Een bedroevend klein cadeautje voor de hoeveelheden geld die hij van haar beurde. Ondertussen kwijnde Minna langzaam weg. Wagner, de eeuwige Wanderer, verhuisde in 1862 naar Bieberich en later naar Wenen. In die tijd componeerde hij zijn opera De Meesterzangers van Neurenberg. Tegen het einde van zijn leven verbleef hij in Beiroet waar hij op de zak van Koning Ludwig teerde. In het speciaal voor Wagner gebouwde ‘Festspielhaus’ – Ludwig was echt knetter – werden Wagner’s spelletjes voortdurend opgevoerd. Tegen 1870 bekoelde de relatie met Mathilde ook omdat de Wesendoncks verhuisden; eindelijk had Otto – de man van Mathilde – door gekregen waarom zijn vrouw zo vaak de wasmachine aanzette en haar ondergoed te drogen hing.

In 1883 stierf Wagner eindelijk in Venetië zodat hij geen opera’s meer kon componeren. Het schijnt dat hij met Cosima ruzie had gekregen over de eindscène in de film ‘Casino Royale’ waarin een Venetiaans barok paleis in het kanaal ten onder gaat. Wagner beweerde dat hij daar ooit gelogeerd had en Cosima beweerde van niet. Zij dreef zo door dat zij Wagner daarmee een hartaanval bezorgde. Nadat het hart van Wagner deze aanval met succes had afgerond, is hij in de tuin van het huis Wahnfried begraven. Omdat dit tegen de Wet op de Lijkbezorging is moest hemel en aarde bewogen worden dit voor elkaar te krijgen. Koning Ludwig gaf echter uiteindelijk toestemming. De Duitse componist Klaus Schulze (ook bekend als Richard Wahnfried) heeft hierover een muziekstuk geschreven: Wahnfried 1883 op de CD Timewind.

Betekenis[bewerken]

Wagnerzangeressen zijn gemakkelijk te herkennen. Echt.

De muziek van Wagner betekent in zichzelf niets; het is de waarde die liefhebbers er aan geven die de waarde bepaalt. Vóór Wagner was de muziek anders dan na hem. Dat was zijn eigen schuld omdat hij met harmonieën, orkestraties en melodieën rondklooide die niemand ooit had durven proberen. Hij hapsnapte allerlei zaken uit de Noordse mythologie bij elkaar en baseerde daar zijn sprookjesopera’s en zomerspelen op. De Ring van de Nibelungen is daar het meest bekende voorbeeld van. Wagner introduceerde in zijn Ring het idee van het Leitmotiv als fragment dat voortdurend kan worden gevarieerd en gebonden is aan één persoon of actie. Het hele verhaal van de Ring heeft Wagner echter gestolen uit ‘In de Ban van de Ring’ van de schrijver Tolkien. Hij identificeerde zich echter nog het meest met de onsterfelijke Gollum want hij was als de dood voor de dood en stierf feitelijk zoals hij geleefd had: met tegenzin.

In de Ring introduceert Wagner een dualisme. De zanger zingt A, bv. iets over ‘trouw’, en het orkest becommentarieert dit met B, bv. een ‘verraad’-motief. Dat dit in de grotemensenwereld voortdurend zo gaat is bekend maar Wagner had het nodig om tot dit begrip te komen door de wereld te confronteren met vier avondvullende opera’s.

Wagner en politiek[bewerken]

Wagner was echter bovenal een voltijd antisemiet. Zijn operawerk deed hij in zijn vrije tijd. In Dresden vermomde hij zich als de revolutie predikende Rus Michail Bakoenin en was actief anarchist. Om de verwarring completer te maken stellen sommigen dat Wagner zijn figuur Siegfried in de Ring modelleerde naar Bakoenin. Naast anarchist was hij beroepsegoïst. Hij was ziekelijk jaloers op componisten die ook wel een leuk operaatje in elkaar konden draaien. Hij schreef in 1850 een artikel met de naam Das Judenthum in der Musik waar de honden geen brood van lusten zo antisemitisch is dat. Iedereen die een beetje succes had was voor hem een Jood, ook al was hij het niet. Omdat Wagner voortdurend boven zijn stand leefde, een beetje zoals vele popartiesten nu nog steeds doen, had hij ook altijd schulden uitstaan. En wie mochten in die tijd geld uitlenen tegen rente? De Joden! Sommige biografen beweren dat zijn vrouw Cosima nog erger anti-Joods was en willen dan mogelijk ook laten merken dat Wagner het niet kon helpen. Cosima was echt nog erger hoor! Kom op zeg, ook in 1870 was je verantwoordelijk voor je eigen gedachtegoed! Dat Wagner bevriend was met de componist Giacomo Meyerbeer – een pur sang Jood – was alleen maar omdat hij van hem de trucjes die Meyerbeer beheerste om een goed stuk muziek te scheppen, wilde na-apen. Het geschrift dat Wagner schreef is puur vergif en volkomen geschift. Maar net als zijn operateksten is nu het nog nauwelijks begrijpbaar. Wagner heeft het voor elkaar gekregen grote sommen geld los te troggelen van de maffe Koning Ludwig van Beieren. Daaruit is het operatheater in Beiroet ontstaan. Ook Adolf Hitler – de Charlie Chaplin van Duitsland – was weg van Wagner’s muziek en bezocht Beiroet zolang als kon. Wagners kleinzoontjes Wieland en Wolfgang noemden Hitler ‘Oom Wolf’ maar toen zij volwassen waren geworden – voor zover een Wagner volwassen kán worden – donderden zij hun moeder Winifred het huis uit omdat zij tot het eind van haar leven lovend over Adolf bleef praten.

De Olympische Wagnerspelen[bewerken]

Deze zomerspelen vinden ieder jaar op een heuvel in Beiroet plaats en wel meestal van 25 juli tot 28 augustus en kent één verplicht onderdeel:

Dit verplichte onderdeel wordt uitgesmeerd over 4 dagen. Eerdere pogingen het Ringwerpen in één dag klaar te spelen, leverde voor de deelnemers teveel ongemakken op, zoals daar zijn: ademnood, decubitus, lage bloedsuikerspiegel en uitdroging. De uitvoering van vier dagen kent:

    • Dag één – het korte gouddelven. De sporters worden aangemoedigd uit het nabijgelegen riviertje de Roter Main binnen 2 uur tijd zoveel mogelijk goud te filteren. Zij krijgen daarbij hulp van 3 waternimfen;
    • Dag twee – zwaardtrekken. De sporters proberen een zwaard, dat in een boom geslagen is, uit de stam te trekken. Degene, die dat als eerste lukt mag met Miss Beiroet (Brünnhilde) naar bed en zich voortaan Siegmund noemen;
    • Dag drie – (Voorgeschiedenis: omdat Siegmund tijdens zijn bacchanaal met Brünnhilde het zwaard heeft laten vallen is het in een aantal stukken uiteen gevallen.) Zwaardsmeden, Dragon fight, Vogelluisteren, Rots beklimmen, Speer stukslaan, Vuurlopen en Kissing Sleeping Beauty. Deze dag is de drukste van de vier en een ware Tienkamp. Verschillende sporters beoefenen meerdere sporten na elkaar (als ze het overleven). Allen proberen het uit elkaar gevallen zwaard aaneen te smeden door lekker op een aambeeld te rammen. Degene(n), die dat in één keer lukt krijgt de naam Siegfried en mag door naar het Draaksteken. Degene, die het niet lukt heten voor straf Mime. Degene, die het lukt de draak dood te steken krijgt een speciaal gehoorapparaat waarmee hij vogels kan horen praten en de telepathisch gave gedachten te kunnen lezen. De overgebleven Siegfrieds moeten nu een steile rots beklimmen en halverwege proberen een met een speer stekende man (W. Anderer) te verslaan. Hierbij vallen meestal verschillende doden. Indien er na dit gevecht nog Siegfrieds in leven zijn moeten zij blootsvoets door een verschrikkelijk vuur. Indien dit lukt treffen zij bovenaan de rots een slapende zeeleeuw aan die ze moeten zoenen (waardoor zij mogelijk in een schoonheid verandert). Omdat deze zeeleeuw al jaren ligt te slapen stinkt ze vreselijk uit haar bek. Tot nu toe (2012) is het nog geen een Siegfried gelukt de zeeleeuw wakker te kussen en haar te veranderen in ………… Brünnhilde.
    • Dag vier – Vloekwedstrijd, Vernietiging van de Tempel en Ringsmelten. Verschillende sporters nemen het tegen elkaar op om zoveel mogelijk te vloeken (Duits: Götterdämmerung). Degene, die het beste vloekt mag (weer) met Brünnhilde naar bed. Ondertussen worden alle dode Siegfrieds van de derde dag op een brandstapel gelegd. Omdat Brünnhilde geen zin heeft zich (weer) te laten nemen, steekt zij de brandstapel in brand, doet de ring (die zij van Gollum heeft gekregen) aan haar vinger en springt zelf ook in het vuur. Het gebouw stort daardoor in. Door het vuur wordt de ring van de vloek bevrijd en omgesmolten in een klompje. De Rote Main stroomt daarna over waarna de 3 nimfen van de eerste dagen het goud in het riviertje teruggooien.

Een aantal vrije onderdelen worden naar believen van de erven Wagner ruim van te voren bekendgemaakt. Sporters van over de hele wereld kunnen inschrijven voor deze onderdelen. Mogelijkheden zijn:

  • Zwaanschieten – de sporters dienen een uitvoering van de opera Lohengrin na te spelen;
  • Ruttewerpen of De Hollander laten Vliegen – de sporters nemen het tegen elkaar op de premier van de deelstaat Nederland zo ver mogelijk van zich af te werpen. Het record staat op naam van G. Wilders (27,16 meter)
  • Speersteken – de sporters proberen elkaar – verkleed als Parsifal – in de kruis- of schaamstreek dodelijk te verwonden waarna een vrouw genaamd Kundry met massagekunsten de wonden reinigt.
  • Euro Songfestival heavy – de sporters houden een zangwedstrijd en dienen elkaar daarna met oude Wartburgs (versleten Oost-Duitse auto’s) te overrijden.
  • Euro Songfestival light waaraan ook kinderen mee mogen doen. Deze zangwedstrijd wordt in het stadje Neurenberg beoefend omdat daar nog een groot braakliggend stadion is om de grote toeloop van belangstellenden te kunnen herbergen: Das Deutsches Stadion.
  • Cocktail mixen – de sporters mengen diverse dranken en proberen een zodanige receptuur samen te stellen zodat sporter Tristan (meestal iemand uit Brittannië) op Isolde (Ierse) verliefd wordt. Dit is één van de gevaarlijkste onderdeel van de zomerspelen. Sinds 1903 zijn hier al 1632 doden (1201 Tristans en 431 Isoldes) bij gevallen.

Bronnen[bewerken]

  • De Roter Main ontspringt in de Fränkische Alb


Schubertkop.GIF
Universeel als componist aanziene creatievelingen

Andriessen · Bach · Beethoven · Brahms · Chopin · Grieg · Händel · Liszt · Mahler · Mozart · Schubert · Schumann · Stravinsky · Tsjaikovski · Verdi · Wagner